Το στοίχημα της ΕΕ: Πώς θα «ξυπνήσουν» τα 11 τρισ. ευρώ από τους ευρωπαϊκούς τραπεζικούς λογαριασμούς

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια μεγάλη πρόκληση: να πείσει τους πολίτες της να απομακρυνθούν από την παραδοσιακή ασφάλεια των τραπεζικών καταθέσεων και να στραφούν στις κεφαλαιαγορές. Με περισσότερα από 11 τρισ. ευρώ να παραμένουν αδρανή σε τραπεζικούς λογαριασμούς, η Κομισιόν επιχειρεί να ανατρέψει μια κουλτούρα δεκαετιών, η οποία κρατά τους Ευρωπαίους μακριά από τις επενδύσεις σε μετοχές και ομόλογα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η συμμετοχή των ιδιωτών επενδυτών στις αγορές παραμένει χαμηλή στην Ευρώπη σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην αμερικανική αγορά, οι άμεσα κατεχόμενες μετοχές αντιστοιχούν περίπου στο ένα τέταρτο των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών. Αντιθέτως, οι Ευρωπαίοι προτιμούν την ασφάλεια της ρευστότητας, χάνοντας ευκαιρίες για υψηλότερες αποδόσεις και αφήνοντας τις επιχειρήσεις της περιοχής χωρίς κρίσιμη χρηματοδότηση.

Για να αλλάξει αυτή η πραγματικότητα, η ΕΕ προωθεί τη δημιουργία νέων λογαριασμών αποταμίευσης και επενδύσεων. Οι λογαριασμοί αυτοί θα επιτρέπουν στους πολίτες να επενδύουν σε μετοχές, ομόλογα και αμοιβαία κεφάλαια με ποσά που θα ξεκινούν από μόλις 10 ευρώ τον μήνα, συνοδευόμενοι ιδανικά από ειδικά φορολογικά κίνητρα. Το μοντέλο αυτό αντλεί έμπνευση από επιτυχημένα προγράμματα άλλων χωρών, όπως τα ιαπωνικά αποταμιευτικά προγράμματα, τα βρετανικά SIPP και τα αμερικανικά 401(k).

Ήδη, έντεκα ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν παρόμοιους λογαριασμούς, ενώ άλλες επτά –συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας– σχεδιάζουν να τους θεσπίσουν. Ωστόσο, η προσπάθεια αυτή συναντά εμπόδια. Ορισμένα κράτη-μέλη έχουν προχωρήσει σε αυξήσεις φόρων επί των επενδύσεων και των μερισμάτων, πολιτική που λειτουργεί αποτρεπτικά για τους αποταμιευτές, δημιουργώντας αντίφαση με τους στόχους της ενιαίας αγοράς.

«Πρόκειται για μια μακροπρόθεσμη προσπάθεια αλλαγής του τρόπου με τον οποίο η Ευρώπη χρηματοδοτεί την οικονομία της», δήλωσε η Μαρία Λουίς Αλμπουκέρκε, Επίτροπος της ΕΕ αρμόδια για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Παράλληλα, η ΕΕ προτείνει την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών έως το 2027 ή 2028, με στόχο την αποτελεσματικότερη εποπτεία.

Το εγχείρημα, αν και φιλόδοξο, απαιτεί συνέπεια και πολιτική βούληση. Όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, όπως ο πρώην κεντρικός τραπεζίτης Ζακ ντε Λαροζιέρ, η φυγή κεφαλαίων και η έλλειψη πραγματικών κινήτρων παραμένουν σοβαρά εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν για να θωρακιστεί η ευρωπαϊκή οικονομία.