Από την «Ελπίδα» στις αποχωρήσεις – Το κόμμα Καρυστιανού μετρά ήδη ρωγμές πριν καν δώσει εκλογική μάχη

Οι βαριές καταγγελίες Κοκοτσάκη, οι αποστάσεις στελεχών και τα ερωτήματα για τη λειτουργία του κόμματος Καρυστιανού προκαλούν ισχυρούς τριγμούς.

Πριν ακόμη δοκιμαστεί στην κάλπη, πριν παρουσιάσει ολοκληρωμένο πολιτικό πρόγραμμα και πριν αποκτήσει σταθερές οργανωτικές δομές, το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα κύμα εσωτερικών αμφισβητήσεων που πλήττει τον ίδιο τον πυρήνα της πολιτικής του αφήγησης. Οι δημόσιες αποχωρήσεις στελεχών που είχαν συνδεθεί με το εγχείρημα από την πρώτη στιγμή, συνοδευόμενες από βαριές καταγγελίες περί έλλειψης δημοκρατικών διαδικασιών, συγκεντρωτισμού και λειτουργίας μέσω στενού κύκλου προσώπων, δημιουργούν μια εικόνα εσωτερικής αστάθειας που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί. Το πολιτικό εγχείρημα που φιλοδοξούσε να εμφανιστεί ως η αυθεντική έκφραση της κοινωνικής αγανάκτησης για την τραγωδία των Τεμπών καλείται πλέον να απαντήσει σε ερωτήματα που αφορούν τη δική του λειτουργία και αξιοπιστία.

Οι καταγγελίες που χτυπούν την καρδιά του εγχειρήματος

Η αποχώρηση του Βασίλη Κοκοτσάκη δεν αποτελεί μια απλή διαφωνία προσώπων ούτε μια συνηθισμένη κομματική διαφοροποίηση. Πρόκειται για έναν άνθρωπο που είχε ταυτιστεί με τον αγώνα για τη διερεύνηση της τραγωδίας των Τεμπών και ο οποίος σήμερα καταγγέλλει ότι το πολιτικό εγχείρημα απομακρύνθηκε από τις αρχές που υποτίθεται ότι υπηρετούσε. Οι αναφορές του σε «αυλές», σε συγκέντρωση εξουσίας σε ελάχιστα πρόσωπα, σε απουσία συλλογικών διαδικασιών και σε μετατροπή ενός κινήματος πολιτών σε προσωπικό πολιτικό σχέδιο δεν μπορούν να περάσουν απαρατήρητες.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το γεγονός ότι ο ίδιος δεν στρέφεται εναντίον περιφερειακών στελεχών ή συνεργατών, αλλά αποδίδει ευθέως την πολιτική ευθύνη στη Μαρία Καρυστιανού. Με αυτό τον τρόπο, η κριτική παύει να αφορά οργανωτικές αδυναμίες και μετατρέπεται σε ευθεία αμφισβήτηση της ηγεσίας και του τρόπου με τον οποίο συγκροτήθηκε το κόμμα.

Από το «κίνημα πολιτών» στο κλειστό πολιτικό περιβάλλον

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο των καταγγελιών δεν είναι μόνο η αποχώρηση προσώπων αλλά η κοινή κατεύθυνση των αιτιάσεων. Ο πτέραρχος ε.α. Αθανάσιος Παπανικολάου περιγράφει ένα εγχείρημα που, κατά την εκτίμησή του, έχασε τα χαρακτηριστικά ενός ανοιχτού κοινωνικού κινήματος και εξελίχθηκε σε έναν περιορισμένο κύκλο επιρροής. Την ίδια στιγμή, ο Δημήτρης Σαββίδης ασκεί δημόσια κριτική για αδυναμία παραγωγής πολιτικού έργου, παρά τις μεγάλες προσδοκίες που καλλιεργήθηκαν.

Το κοινό νήμα που συνδέει όλες αυτές τις παρεμβάσεις είναι η κατηγορία ότι η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» δεν κατάφερε να μετατρέψει τη δυναμική της κοινωνικής διαμαρτυρίας σε οργανωμένη πολιτική πρόταση. Αντιθέτως, σύμφωνα με τους επικριτές της, εγκλωβίστηκε γρήγορα στις ίδιες παθογένειες που υποσχόταν ότι θα πολεμήσει.

Το πρόβλημα της πολιτικής μετάβασης

Η υπόθεση αναδεικνύει και ένα ευρύτερο πολιτικό ζήτημα. Η κοινωνική απήχηση και η ηθική νομιμοποίηση που αποκτήθηκαν μέσα από τον αγώνα για τα Τέμπη δεν μεταφράζονται αυτόματα σε λειτουργικό πολιτικό φορέα. Η μετάβαση από το κοινωνικό αίτημα στην κομματική οργάνωση απαιτεί κανόνες, δομές, συλλογικές διαδικασίες και σαφείς πολιτικές θέσεις.

Ακριβώς σε αυτό το σημείο φαίνεται να εντοπίζονται οι μεγαλύτερες δυσκολίες του εγχειρήματος. Οι δημόσιες αποχωρήσεις ανθρώπων που συμμετείχαν από την πρώτη γραμμή δημιουργούν την εντύπωση ότι η πολιτική αρχιτεκτονική του κόμματος δεν κατάφερε να αντέξει ούτε τους πρώτους μήνες λειτουργίας του.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη Μαρία Καρυστιανού δεν είναι οι επιθέσεις των πολιτικών αντιπάλων της. Είναι ότι η πιο σκληρή κριτική προέρχεται πλέον από πρόσωπα που συμμετείχαν στο εγχείρημα, το στήριξαν δημόσια και πίστεψαν στην προοπτική του. Όταν στελέχη που είχαν επενδύσει πολιτικά και προσωπικά στην προσπάθεια μιλούν για έλλειψη δημοκρατίας, συγκεντρωτισμό και προσωπικό πολιτικό σχέδιο, τότε το αφήγημα της «διαφορετικής πολιτικής» δέχεται σοβαρό πλήγμα. Και όταν ένα κόμμα που γεννήθηκε ως καταγγελία του παλιού πολιτικού συστήματος αρχίζει να κατηγορείται ότι αναπαράγει τις ίδιες πρακτικές, τότε η πραγματική πρόκληση δεν είναι η εκλογική επιβίωση αλλά η διατήρηση της αξιοπιστίας του.