OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Ο υπουργός Άμυνας βρέθηκε στο επίκεντρο τουρκικής πρόκλησης λίγες ώρες πριν από την υπογραφή της αμυντικής συμφωνίας Γαλλίας – Κύπρου.
Η χθεσινή παρενόχληση των αεροσκαφών που μετέφεραν τους υπουργούς Άμυνας της Ελλάδας, της Γαλλίας και της Ολλανδίας προς την Κύπρο δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό στρατιωτικής ενόχλησης. Συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας Λευκωσίας – Παρισιού και την αυξανόμενη παρουσία ευρωπαϊκών δυνάμεων στην περιοχή. Το επεισόδιο έρχεται σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας, με την Άγκυρα να παρακολουθεί στενά κάθε σχετική εξέλιξη.
Η συγκυρία μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί, καθώς οι παρεμβολές σημειώθηκαν λίγες ώρες πριν από την υπογραφή της συμφωνίας SOFA μεταξύ Γαλλίας και Κύπρου, η οποία αποκτά ιδιαίτερη στρατηγική βαρύτητα για την παρουσία ευρωπαϊκών δυνάμεων στο νησί.
Η παρενόχληση
Οι πληροφορίες από τη Λευκωσία συγκλίνουν στο ότι οι παρεμβολές προήλθαν από το παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου, ενώ παράλληλα καταγράφηκε παρουσία τουρκικών F-16 στην περιοχή. Παρότι δεν σημειώθηκε άμεση παραβίαση της ασφάλειας των πτήσεων, η εικόνα είναι πολιτικά και διπλωματικά φορτισμένη.
Το γεγονός ότι στόχος δεν ήταν μόνο το αεροσκάφος του Νίκου Δένδια αλλά και εκείνα των υπουργών Άμυνας της Γαλλίας και της Ολλανδίας προσδίδει στο περιστατικό ευρωπαϊκή διάσταση. Η Άγκυρα φαίνεται να επιδίωξε να καταστήσει σαφές ότι παρακολουθεί στενά κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει τον αμυντικό ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας και μεταβάλλει τους συσχετισμούς στην περιοχή.
Η συμφωνία Γαλλίας – Κύπρου αλλάζει τα δεδομένα
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η συμφωνία Status of Forces Agreement (SOFA) που υπογράφεται σήμερα μεταξύ Λευκωσίας και Παρισιού. Η συμφωνία θεσμοθετεί το πλαίσιο παρουσίας και δραστηριοποίησης γαλλικών δυνάμεων στην Κύπρο και ενισχύει σημαντικά την αμυντική συνεργασία των δύο χωρών.
Πέρα από το πρακτικό της περιεχόμενο, η συμφωνία έχει έντονο συμβολισμό. Αποτυπώνει τη βούληση της Γαλλίας να διατηρήσει ενεργό ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο και ταυτόχρονα αναβαθμίζει τη γεωστρατηγική σημασία της Κυπριακής Δημοκρατίας ως κόμβου ασφάλειας και σταθερότητας για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Δεν είναι τυχαίο ότι το ψευδοκράτος είχε εκφράσει από την πρώτη στιγμή αντιδράσεις για τη συγκεκριμένη συμφωνία, θεωρώντας ότι μεταβάλλει τις ισορροπίες στο νησί.
Η Ελλάδα στο επίκεντρο των εξελίξεων
Η παρουσία του Νίκου Δένδια στη Λευκωσία και η συμμετοχή του στις συζητήσεις για την ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα αποκτούν πρόσθετη σημασία μετά το περιστατικό. Η Αθήνα τα τελευταία χρόνια επιδιώκει συστηματικά την ενίσχυση των τριμερών και πολυμερών σχημάτων συνεργασίας στην περιοχή, ενώ διατηρεί στενό συντονισμό με τη Γαλλία σε ζητήματα άμυνας και ασφάλειας.
Η παρακολούθηση του ελληνικού κυβερνητικού αεροσκάφους από τουρκικά F-16, έστω και από μεγάλη απόσταση, προσθέτει ακόμη ένα επεισόδιο στο ευρύτερο πλαίσιο ανταγωνισμού που εξελίσσεται στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς ωστόσο να οδηγήσει σε επιχειρησιακή κλιμάκωση.
Ευρωπαϊκή απάντηση και επόμενη ημέρα
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις αντιδράσεις που θα υπάρξουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το γεγονός ότι οι παρενοχλήσεις αφορούσαν υπουργούς κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθιστά δύσκολη την υποβάθμιση του περιστατικού σε ένα ακόμη διμερές ελληνοτουρκικό ή κυπροτουρκικό επεισόδιο.
Η σημερινή άτυπη Σύνοδος των υπουργών Άμυνας της ΕΕ πραγματοποιείται υπό το βάρος των νέων προκλήσεων ασφαλείας, από τον πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι τη σταθερότητα στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τα γεγονότα της Τύμπου λειτουργούν ως υπενθύμιση ότι η ασφάλεια της Κύπρου και της Ανατολικής Μεσογείου δεν αποτελεί μόνο εθνικό ζήτημα για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά ολοένα και περισσότερο ευρωπαϊκή υπόθεση.