ΠΟΥ: Αδιάγνωστοι παραμένουν 2 στους 10 ασθενείς με φυματίωση – Συναγερμός για την ανθεκτική μορφή της νόσου

Σοβαρά κενά στη διάγνωση και την έγκαιρη θεραπευτική αντιμετώπιση της φυματίωσης καταγράφει η νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Παρά την επιμέρους πρόοδο που έχει σημειωθεί σε ορισμένες περιοχές, η νόσος εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως από λοιμώδη παράγοντα, με περισσότερους από δύο στους δέκα πάσχοντες να μην διαγιγνώσκονται ποτέ και εκατοντάδες χιλιάδες να έρχονται αντιμέτωποι με στελέχη ανθεκτικά στα ισχυρότερα διαθέσιμα αντιβιοτικά.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του διεθνούς οργανισμού, το 2025 καταγράφηκαν παγκοσμίως 10,6 εκατομμύρια νέα κρούσματα, ενώ 1,1 εκατομμύριο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Από το σύνολο των νοσούντων, υπολογίζεται ότι μόλις το 79% (περίπου 8,4 εκατομμύρια) έλαβε επίσημη διάγνωση, γεγονός που σημαίνει ότι περισσότεροι από δύο εκατομμύρια φορείς παρέμειναν εκτός των συστημάτων υγείας, συντηρώντας την αλυσίδα μετάδοσης στην κοινότητα.

Υστέρηση από τους στόχους και ανησυχητική έξαρση στην Αμερική

Αν και οι παγκόσμιοι δείκτες νοσηρότητας και θνησιμότητας παρουσιάζουν μείωση συγκριτικά με το 2015, η διεθνής κοινότητα υπολείπεται σημαντικά των στρατηγικών δεσμεύσεων που είχαν τεθεί. Ειδικότερα, η συχνότητα εμφάνισης της φυματίωσης μειώθηκε κατά 14%, έναντι του φιλόδοξου στόχου για περιορισμό της τάξεως του 50% έως το 2025. Αντίστοιχα, η θνησιμότητα υποχώρησε κατά 35%.

Η πρόοδος αυτή χαρακτηρίζεται από έντονες γεωγραφικές ανισότητες. Ενώ η Ευρώπη κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση παγκοσμίως (42%) και η Αφρική ακολούθησε με πτώση 30%, άλλες περιφέρειες παρουσιάζουν ανησυχητική επιβράδυνση, όπως η Νοτιοανατολική Ασία (-18%) και η Ανατολική Μεσόγειος (-6,6%). Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η κατάσταση στην αμερικανική ήπειρο, όπου η νόσος γνωρίζει έξαρση τα τελευταία πέντε χρόνια, καταγράφοντας αύξηση των κρουσμάτων κατά 13% σε σχέση με το 2015.

Η επιδημιολογική κατάσταση στην Ελλάδα

Στη χώρα μας, η διασπορά της λοίμωξης παραμένει σε ελεγχόμενα επίπεδα, χωρίς ωστόσο να εξαλείφεται ο κίνδυνος. Σύμφωνα με τα πρόσφατα δεδομένα της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), το 2025 καταγράφηκαν 349 κρούσματα φυματίωσης σε όλη την επικράτεια.

Όπως αναμενόταν λόγω πυκνότητας πληθυσμού, η πλειονότητα των περιστατικών συγκεντρώθηκε στα μεγάλα αστικά κέντρα. Συγκεκριμένα, στην Αττική επιβεβαιώθηκαν 131 περιπτώσεις, ενώ στην Κεντρική Μακεδονία δηλώθηκαν 52 κρούσματα, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη διαρκούς εγρήγορσης των υγειονομικών αρχών για τον έγκαιρο εντοπισμό και την ιχνηλάτηση των επαφών.

Η «σιωπηλή απειλή» της μικροβιακής αντοχής

Μείζον ζήτημα για τη δημόσια υγεία συνιστά η ανθεκτική φυματίωση. Ο ΠΟΥ υπολογίζει ότι 370.000 ασθενείς εμφάνισαν νόσο ανθεκτική στη ριφαμπικίνη (rifampicin), ένα από τα πλέον κρίσιμα αντιβιοτικά πρώτης γραμμής τόσο για την ενεργό όσο και για τη λανθάνουσα μορφή της λοίμωξης.

Πέρα από τη δυσκολία αντιμετώπισης των ανθεκτικών στελεχών, η έκθεση αναδεικνύει σοβαρά κενά στη θεραπευτική συμμόρφωση. Από τους ασθενείς με ανθεκτική μορφή, μόλις το 42% ξεκίνησε την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι από όσους μπήκαν σε θεραπευτικό πρωτόκολλο, μόνο το 42% κατάφερε να ολοκληρώσει την απαιτούμενη εξάμηνη αγωγή, εξέλιξη που ευνοεί περαιτέρω τη διάδοση ανθεκτικών μεταλλάξεων του μυκοβακτηριδίου.