Φορολογικές δηλώσεις: Ένας στους δύο δηλώνει εισόδημα έως 10.000 ευρώ – Στην «παγίδα» των τεκμηρίων 1,2 εκατ. πολίτες

Μια αποκαλυπτική εικόνα για την πραγματική οικονομική κατάσταση των ελληνικών νοικοκυριών, αλλά και για τις διαχρονικές στρεβλώσεις του φορολογικού συστήματος, αποτυπώνει η αναλυτική ακτινογραφία των φορολογικών δηλώσεων που έδωσε στη δημοσιότητα η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Παρά τη συνολική αύξηση του δηλωθέντος εισοδήματος κατά περίπου 9,3%, η συντριπτική πλειονότητα των φορολογουμένων εξακολουθεί να κινείται στα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, την ώρα που τα τεκμήρια διαβίωσης συνεχίζουν να αποτελούν πρόσθετο βάρος για εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες.

Η «πυραμίδα» των εισοδημάτων: Χαμηλά ποσά για την πλειονότητα

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της εκκαθάρισης, ένας στους δύο φορολογούμενους (ποσοστό που αγγίζει το 50%) εμφανίζει στην εφορία ετήσιο εισόδημα που δεν ξεπερνά τα 10.000 ευρώ. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει τη διατήρηση μιας ευρείας βάσης χαμηλών εισοδημάτων, η οποία περιλαμβάνει χαμηλοσυνταξιούχους, εργαζόμενους μερικής απασχόλησης, αλλά και σημαντικό τμήμα ελευθέρων επαγγελματιών.

Στον αντίποδα, η κορυφή της εισοδηματικής πυραμίδας παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Οι φορολογούμενοι που δηλώνουν εξαιρετικά υψηλά εισοδήματα, άνω των 900.000 ευρώ, αποτελούν μια μικρή μειοψηφία λίγων εκατοντάδων προσώπων σε ολόκληρη την επικράτεια. Η απόσταση μεταξύ των δύο άκρων αναδεικνύει την έντονη ανισομέρεια στη διανομή του πλούτου, αλλά και τα περιθώρια που υπάρχουν ακόμα για την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

Στον «λαβύρινθο» των τεκμηρίων 1,2 εκατομμύριο πολίτες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι περίπου 1,2 εκατομμύριο φορολογούμενοι πιάστηκαν και φέτος στην «τσιμπίδα» των τεκμηρίων διαβίωσης. Πρόκειται για πολίτες οι οποίοι φορολογήθηκαν για εισόδημα μεγαλύτερο από αυτό που πραγματικά δήλωσαν, εξαιτίας της κατοχής περιουσιακών στοιχείων, όπως ιδιόκτητα ακίνητα και αυτοκίνητα.

Το μέτρο των τεκμηρίων, αν και σχεδιάστηκε ως εργαλείο εντοπισμού αδήλωτης φορολογητέας ύλης, συχνά επιβαρύνει δυσανάλογα μισθωτούς και συνταξιούχους με χαμηλές αποδοχές, οι οποίοι αδυνατούν να καλύψουν τα ελάχιστα όρια διαβίωσης που ορίζει ο νόμος. Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει σταδιακές παρεμβάσεις για τον εξορθολογισμό τους, καθώς το υφιστάμενο πλαίσιο οδηγεί συχνά σε υπέρμετρη φορολόγηση αδύναμων στρωμάτων.

Αύξηση 9,3% στο συνολικό εισόδημα και φορολογικά έσοδα

Παρά τις ανισότητες, τα στοιχεία της ΑΑΔΕ καταγράφουν θετική τάση στη συνολική εικόνα, καθώς το συνολικό δηλωθέν εισόδημα σημείωσε άνοδο της τάξης του 9,3%. Η αύξηση αυτή αποδίδεται κυρίως στη σταδιακή ενίσχυση των ονομαστικών μισθών, τη μείωση της ανεργίας, αλλά και στην ευρύτερη χρήση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και τη διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα τερματικά POS, γεγονός που περιόρισε τις δυνατότητες απόκρυψης τζίρου.

Η αύξηση της φορολογητέας βάσης είχε ως άμεσο αποτέλεσμα και την ενίσχυση των κρατικών εσόδων από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων. Ωστόσο, η συζήτηση για μια πιο δίκαιη κατανομή των φορολογικών βαρών και τη μείωση των άμεσων φόρων παραμένει ψηλά στην ατζέντα των οικονομικών προτεραιοτήτων.