Digital Fairness Act: Η Ευρωπαϊκή Ένωση βάζει φρένο σε loot boxes, influencers και εθιστικούς αλγορίθμους

Σε μια αποφασιστική κίνηση για την αναμόρφωση του ψηφιακού τοπίου και την προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών προχωρά η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το προσχέδιο του «Digital Fairness Act» (DFA), μιας νέας ευρείας νομοθετικής πρωτοβουλίας που στοχεύει στον περιορισμό των πρακτικών που εκμεταλλεύονται τον χρόνο και τα χρήματα των χρηστών στο διαδίκτυο.

Προστασία από εθιστικά χαρακτηριστικά και «σκοτεινά μοτίβα»

Η προτεινόμενη νομοθεσία εστιάζει στην εξάλειψη μηχανισμών χειραγώγησης, γνωστών και ως «σκοτεινά μοτίβα» (dark patterns), που παραπλανούν τους πολίτες σχετικά με τις τιμές ή τη διαθεσιμότητα προϊόντων. Στο επίκεντρο τίθενται επίσης οι εθιστικοί αλγόριθμοι που εγκλωβίζουν τους χρήστες σε ατέρμονη κατανάλωση περιεχομένου σε πλατφόρμες όπως το TikTok, το YouTube και τα δίκτυα της Meta, καθώς και εφαρμογές όπως το DuoLingo, οι οποίες χρησιμοποιούν επίμονες ειδοποιήσεις για να διατηρούν την αλληλεπίδραση.

Παράλληλα, το Digital Fairness Act επιβάλλει αυστηρότερους κανόνες για το ψηφιακό μάρκετινγκ, στοχεύοντας άμεσα στους influencers που προωθούν προϊόντα χωρίς σαφή και διαφανή επισήμανση εμπορικής συνεργασίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κομισιόν, οι νέες ρυθμίσεις μπορούν να εξοικονομήσουν έως και 13,7 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για τους Ευρωπαίους καταναλωτές, ενισχύοντας ταυτόχρονα τον θεμιτό ανταγωνισμό στην ψηφιακή αγορά.

Στο στόχαστρο τα loot boxes και η βιομηχανία του gaming

Ιδιαίτερα αυστηρές είναι οι προβλέψεις του σχεδίου για τη βιομηχανία των βιντεοπαιχνιδιών. Το DFA θέτει στο μικροσκόπιο τα αμφιλεγόμενα loot boxes —ψηφιακά κουτιά με τυχαίες ανταμοιβές που προσομοιάζουν σε μηχανισμούς τζόγου— καθώς και τα εικονικά νομίσματα και τις μικροσυναλλαγές (microtransactions), ιδίως όταν αυτές απευθύνονται σε ανήλικους χρήστες.

Η αντίδραση εκπροσώπων της βιομηχανίας gaming υπήρξε άμεση, με οργανισμούς του χώρου να επικρίνουν τις προτάσεις, χαρακτηρίζοντας τους περιορισμούς «ανεφάρμοστους, αδικαιολόγητους και δυσανάλογους». Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει την ανάγκη θωράκισης των ανηλίκων απέναντι σε ψηφιακές παγίδες που οδηγούν σε υπέρμετρες και ανεξέλεγκτες χρεώσεις.

Βαριά πρόστιμα και τα επόμενα νομοθετικά βήματα

Για τις εταιρείες που θα παραβιάζουν το νέο πλαίσιο, προβλέπονται εξαιρετικά αυστηρές κυρώσεις, με πρόστιμα που φτάνουν έως και το 6% του συνολικού ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών τους.

«Οι κανόνες μας για την προστασία των καταναλωτών θα διασφαλίσουν ότι οι επιχειρήσεις ανταγωνίζονται βάσει της αξίας των προϊόντων και των υπηρεσιών τους — και όχι βάσει της ικανότητάς τους να εκμεταλλεύονται τους πολίτες ή να παρακάμπτουν τους κανόνες», τόνισε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μάικλ ΜακΓκραθ. «Δεν μπορούμε να προστατεύουμε τους καταναλωτές του 21ου αιώνα με ρυθμίσεις που δεν συμβαδίζουν με τη σύγχρονη ψηφιακή οικονομία».

Το νομοσχέδιο αποτελεί επί του παρόντος πρόταση και θα υποβληθεί σε διαβούλευση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου αναμένεται έντονη διαπραγμάτευση πριν λάβει την τελική του μορφή και καταστεί δεσμευτικός νόμος.