Voyager 1: Το ιστορικό ορόσημο της «μίας ημέρας φωτός» και η παρακαταθήκη του Σταμάτη Κριμιζή

Ένα ανεπανάληπτο επίτευγμα στην ιστορία της διαστημικής εξερεύνησης ετοιμάζεται να καταγράψει η ανθρωπότητα. Στις 18 Νοεμβρίου 2026, το ιστορικό διαστημόπλοιο Voyager 1 της NASA αναμένεται να φτάσει σε απόσταση περίπου 26 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη. Πρόκειται για το πρώτο ανθρώπινο κατασκεύασμα που θα απομακρυνθεί σε απόσταση «μίας ημέρας φωτός», καθώς ένα ραδιοσήμα που ταξιδεύει με την ταχύτητα του φωτός θα χρειάζεται ακριβώς 24 ώρες για να καλύψει τη συγκεκριμένη διαδρομή.

Το ιστορικό ορόσημο και το μήνυμα προς τον Γαλαξία

Η χρονική συγκυρία του νέου αυτού ρεκόρ αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς συμπίπτει σχεδόν με τη συμπλήρωση μισού αιώνα από την εκτόξευση της διπλής αποστολής των Voyager το 1977. Πέρα από τα υπερσύγχρονα για την εποχή τους επιστημονικά όργανα, τα σκάφη μεταφέρουν τον περίφημο Χρυσό Δίσκο – μια κάψουλα χρόνου με ήχους, εικόνες και μηνύματα από τη Γη, ως ένα διαχρονικό πολιτισμικό ίχνος της ανθρωπότητας προς το άγνωστο.

«Το Voyager είναι το πιο μακρινό αντικείμενο της ανθρωπότητας και το μήνυμά μας προς τον Γαλαξία. Μεταφέρει και τον χρυσό δίσκο, με πληροφορίες για το τι είναι η ανθρωπότητα και από πού προήλθε», επισήμανε σε δηλώσεις του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διακεκριμένος Έλληνας αστροφυσικός Σταμάτης Κριμιζής, εκφράζοντας το δέος της επιστημονικής κοινότητας για την αντοχή της αποστολής.

Η καθοριστική ελληνική υπογραφή στην αποστολή

Ο Σταμάτης Κριμιζής, γεννημένος το 1938 στον Βροντάδο της Χίου, διαγράφει μια λαμπρή πορεία δεκαετιών στη διαστημική επιστήμη. Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές Φυσικής στα πανεπιστήμια της Μινεσότα και της Αϊόβα, εντάχθηκε το 1968 στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, αναλαμβάνοντας ηγετικό ρόλο στην ανάπτυξη διαστημικών οργάνων.

Η σχέση του με το πρόγραμμα Voyager ξεκίνησε το 1971, όταν η αποστολή σχεδιαζόταν υπό την ονομασία Mariner Jupiter-Saturn 1977. Ο Έλληνας ερευνητής υπήρξε ο νεότερος επιστήμονας της αρχικής ομάδας και ορίστηκε επικεφαλής ερευνητής για το όργανο Low Energy Charged Particle (LECP). Σήμερα αποτελεί τον μοναδικό εν ζωή επιστήμονα από τον αρχικό πυρήνα σχεδιασμού και υλοποίησης του προγράμματος.

Από τον Δία στην είσοδο στον διαστρικό χώρο

Το όργανο LECP σχεδιάστηκε για να μετρά φορτισμένα σωματίδια χαμηλής ενέργειας, προσφέροντας κρίσιμα δεδομένα για τον ηλιακό άνεμο και τα μαγνητικά πεδία των πλανητών. Υπό την καθοδήγηση του Κριμιζή, τα ευρήματα του οργάνου έγραψαν ιστορία στις 25 Αυγούστου 2012.

Εκείνη την ημέρα, οι μετρήσεις κατέγραψαν μια εντυπωσιακή πτώση των σωματιδίων του ηλιακού περιβάλλοντος κατά 10.000 φορές, συνοδευόμενη από κάθετη άνοδο των γαλαξιακών κοσμικών ακτίνων. Αυτή η δραματική αλλαγή επιβεβαίωσε επίσημα ότι το Voyager 1 είχε διαπεράσει την ηλιόπαυση, αποτελώντας το πρώτο αντικείμενο στην ιστορία που εισήλθε στον διαστρικό χώρο.

Παρότι ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε διάρκεια αποστολής μόλις τεσσάρων ετών με στόχο την παρατήρηση του Δία και του Κρόνου, το θρυλικό σκάφος συνεχίζει το ταξίδι του σχεδόν 50 χρόνια μετά, αποδεικνύοντας τα τεράστια όρια της ανθρώπινης εφευρετικότητας.