Ενεργειακή ακρίβεια: Στον «πάγο» της Ευρώπης τα νέα μέτρα – Η μάχη της Αθήνας για τα 400 εκατ. ευρώ και οι επιδοτήσεις

Σε στάση αναμονής και εμφανή απροθυμία για τη θέσπιση νέων οριζόντιων μέτρων στήριξης απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια παραμένει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρά τις έντονες πιέσεις που συνεχίζουν να δέχονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις από τις διακυμάνσεις στις τιμές της ενέργειας, το κρίσιμο αυτό ζήτημα δεν τέθηκε ουσιαστικά στο τραπέζι των επίσημων συζητήσεων στις Βρυξέλλες, περιορίζοντας τα περιθώρια άμεσης κοινοτικής παρέμβασης. Σε αυτό το σκηνικό, η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους διαπραγμάτευσης, διεκδικώντας μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων ύψους 400 εκατομμυρίων ευρώ.

Το ευρωπαϊκό «φρένο» και η επιστροφή στη δημοσιονομική πειθαρχία

Η στάση των Βρυξελλών αντανακλά τη σαφή στροφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τη δημοσιονομική κανονικότητα και την αυστηρή εφαρμογή του νέου Συμφώνου Σταθερότητας. Οι εποχές των μαζικών, οριζόντιων κρατικών ενισχύσεων θεωρούνται παρελθόν από τα ευρωπαϊκά όργανα, τα οποία συνιστούν αυτοσυγκράτηση και απόσυρση των έκτακτων μέτρων που είχαν υιοθετηθεί κατά την κορύφωση της ενεργειακής κρίσης.

Το γεγονός ότι το θέμα της ενεργειακής επιβάρυνσης δεν εισήχθη καν στην ουσιαστική ατζέντα των πρόσφατων επαφών αποδεικνύει πως η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζει τις τρέχουσες διακυμάνσεις ως διαχειρίσιμες ή ως μέρος μιας νέας πραγματικότητας. Η εξέλιξη αυτή αφήνει τα κράτη μέλη να διαχειριστούν μόνα τους τις κοινωνικές αντιδράσεις, εντός των στενών ορίων που θέτουν οι νέοι κανόνες για τα ελλείμματα και το χρέος.

Το σχέδιο της Αθήνας για τα 400 εκατ. ευρώ

Αντιμέτωπο με τη σκληρή γραμμή των Βρυξελλών, το ελληνικό οικονομικό επιτελείο επιδιώκει να εξασφαλίσει τον αναγκαίο χώρο ώστε να αξιοποιήσει κονδύλια που αγγίζουν τα 400 εκατομμύρια ευρώ. Στόχος της Αθήνας είναι η χρησιμοποίηση αυτών των πόρων χωρίς να καταγραφούν ως δημοσιονομική απόκλιση, προκειμένου να στηριχθούν οι πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες απέναντι στο κόστος των καυσίμων και της ενέργειας.

Η ελληνική πρόταση εστιάζει στην ανάγκη αναγνώρισης της ιδιαιτερότητας της περιοχής της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπου οι τιμές χονδρικής του ρεύματος καταγράφουν συχνά μεγάλες αποκλίσεις σε σύγκριση με την κεντρική Ευρώπη. Για την Αθήνα, η δημοσιονομική ευελιξία αποτελεί βασικό εργαλείο άμυνας, ώστε να αποφευχθεί ένα νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων που θα έπληττε άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα.

Πού κατευθύνονται οι επιδοτήσεις σε ρεύμα, θέρμανση και καύσιμα

Υπό το πρίσμα των περιορισμών, η στρατηγική της κυβέρνησης μετατοπίζεται από τα ευρεία μέτρα σε αυστηρά στοχευμένες παρεμβάσεις. Το επίδομα θέρμανσης παραμένει η βασική γραμμή άμυνας για τη χειμερινή περίοδο, με τα κριτήρια ένταξης να παραμένουν προσανατολισμένα στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα και τις περιοχές με αυξημένες κλιματικές ανάγκες.

Όσον αφορά τους λογαριασμούς ρεύματος, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας διατηρεί τον μηχανισμό επιβολής έκτακτης εισφοράς στους παραγωγούς ενέργειας όταν καταγράφονται υπερέσοδα, ώστε να χρηματοδοτούνται οι μηνιαίες επιδοτήσεις στα «πράσινα» τιμολόγια των νοικοκυριών. Παράλληλα, για τα καύσιμα κίνησης, οποιαδήποτε σκέψη για νέα οριζόντια παρέμβαση παραμένει εξαιρετικά δύσκολη, καθώς τα δημοσιονομικά περιθώρια δεν επιτρέπουν εκτεταμένες μειώσεις ειδικών φόρων.