Μπλόκο ΑΑΔΕ στους «αχυρανθρώπους»: Νέοι κανόνες στη σύσταση εταιρειών για την πάταξη της φοροδιαφυγής

Σαρωτικές αλλαγές στο πλαίσιο σύστασης και έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας δρομολογούν το οικονομικό επιτελείο, το υπουργείο Ανάπτυξης και η ΑΑΔΕ. Στόχος των συναρμόδιων φορέων είναι να μπει οριστικό τέλος στη δημιουργία επιχειρήσεων-«φαντασμάτων» και στη χρήση παρένθετων προσώπων («αχυρανθρώπων»), πρακτικές που χρησιμοποιούνται συστηματικά ως οχήματα φοροδιαφυγής, κλοπής ΦΠΑ και συσσώρευσης ανείσπρακτων οφειλών προς το Δημόσιο.

Αυστηροί έλεγχοι και διασταυρώσεις μέσω ΓΕΜΗ και ΑΑΔΕ

Το νέο ελεγκτικό πλέγμα επικεντρώνεται στην άμεση ταυτοποίηση των πραγματικών δικαιούχων πίσω από κάθε επιχειρηματικό σχήμα. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η φορολογική διοίκηση θα προχωρά σε ενδελεχείς διασταυρώσεις των στοιχείων του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΓΕΜΗ) με τις κεντρικές βάσεις δεδομένων της ΑΑΔΕ, προκειμένου να εντοπίζονται ύποπτα μοτίβα.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στα φυσικά πρόσωπα που δηλώνονται ως μέτοχοι, εταίροι ή νόμιμοι εκπρόσωποι. Όταν διαπιστώνεται ότι τα ίδια άτομα έχουν ιστορικό συμμετοχής σε προηγούμενες πτωχευμένες επιχειρήσεις, σε οντότητες με υπέρογκες ληξιπρόθεσμες οφειλές ή παρουσιάζουν διαδοχικές μεταβολές σε διοικητικά συμβούλια χωρίς εμφανή οικονομική λογική, το σύστημα θα ενεργοποιεί αυτόματα «κόκκινο συναγερμό».

Κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν πάντως ότι οι παρεμβάσεις δεν θα λειτουργήσουν αποτρεπτικά για την υγιή επιχειρηματικότητα. Η ταχύτητα και η απλότητα στις διαδικασίες ίδρυσης επιχειρήσεων θα διατηρηθούν πλήρως για τους συνεπείς φορολογούμενους, ενώ τα πρόσθετα φίλτρα θα εφαρμόζονται στοχευμένα βάσει ανάλυσης κινδύνου.

Οι υποθέσεις-«καταλύτες» και οι ζημιές εκατομμυρίων

Η ανάγκη θεσμοθέτησης του νέου πλαισίου ενισχύθηκε μετά από πρόσφατες πολύκροτες έρευνες των διωκτικών και φορολογικών αρχών. Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση της γνωστής αλυσίδας «Χωριάτικο», όπου εξετάζεται η χρήση πολύπλοκων εταιρικών σχημάτων και διαχειριστών-«βιτρίνα» με στόχο την απόκρυψη φορολογητέας ύλης και τη συσσώρευση χρεών.

Παράλληλα, τα στοιχεία δείχνουν ότι η μέθοδος αυτή λαμβάνει συχνά διαστάσεις οργανωμένου εγκλήματος. Τον Φεβρουάριο του 2026, η ΑΑΔΕ αποκάλυψε την επιχείρηση «Αχυράνθρωποι», όπου εντοπίστηκαν 205 φυσικά πρόσωπα που διαχειρίζονταν τυπικά 380 εταιρείες σε κλάδους όπως η εστίαση και το εμπόριο υπολογιστών, αφήνοντας οφειλές ύψους 43 εκατομμυρίων ευρώ. Αντίστοιχα, στη Θεσσαλονίκη, εγκληματική ομάδα που χρησιμοποιούσε παρένθετα πρόσωπα για ενδοκοινοτικές απάτες ΦΠΑ συνδέθηκε με συνολικά χρέη άνω των 11 εκατομμυρίων ευρώ.

Έγκαιρος εντοπισμός πριν από τη μεταφορά δραστηριότητας

Η βασική πρόκληση για τη φορολογική διοίκηση παραμένει ο χρόνος αντίδρασης. Μέχρι σήμερα, οι επιτήδειοι εγκατέλειπαν τα υπερχρεωμένα νομικά πρόσωπα μόλις ξεκινούσε ο έλεγχος και μετέφεραν την οικονομική δραστηριότητα σε νέα ΑΦΜ υπό τη διαχείριση νέων «αχυρανθρώπων».

Με τους νέους κανόνες, η ΑΑΔΕ επιδιώκει να αποκόψει αυτή την αλυσίδα εν τη γενέσει της. Με τη διασύνδεση των μητρώων και την αυτοματοποιημένη ιχνηλάτηση των πραγματικών υποκινητών, στόχος είναι η προστασία των δημοσίων εσόδων και η διασφάλιση συνθηκών θεμιτού ανταγωνισμού στην αγορά.