Σκάνδαλο Ueno: Πώς η κατάρρευση της ψηφιακής τράπεζας προκαλεί πολιτικό και οικονομικό σεισμό στην Παραγουάη

Σε μια πρωτοφανή τραπεζική και πολιτική δίνη έχει βυθιστεί η Παραγουάη, καθώς η ταχέως αναπτυσσόμενη ψηφιακή τράπεζα Ueno τέθηκε σε καθεστώς εξυγίανσης από την κεντρική τράπεζα της χώρας. Η απόφαση αυτή άφησε σχεδόν τρία εκατομμύρια πολίτες —σε έναν συνολικό πληθυσμό μόλις 6,5 εκατομμυρίων— προσωρινά αποκομμένους από τους λογαριασμούς και τις αποταμιεύσεις τους. Η ραγδαία επιδείνωση των δεικτών της τράπεζας δεν προκάλεσε μόνο κοινωνική αναταραχή, αλλά πυροδότησε και βαθιά θεσμική κρίση, οδηγώντας σε πρόταση καθαίρεσης κατά του προέδρου της χώρας, Σαντιάγο Πένια.

Το χρονικό της κατάρρευσης και τα ύποπτα ενδοομιλικά δάνεια

Η παρέμβαση των εποπτικών αρχών στις αρχές Νοεμβρίου δεν αποτέλεσε κεραυνό εν αιθρία. Είχε προηγηθεί πολύμηνος ενδελεχής έλεγχος από την κεντρική τράπεζα της Παραγουάης, με επίκεντρο τη χορήγηση δανείων προς επιχειρήσεις που συνδέονται άμεσα με τον μητρικό όμιλο Grupo Vázquez. Ήδη από τον περασμένο Ιούνιο, η ρυθμιστική αρχή είχε απευθύνει αυστηρές συστάσεις συμμόρφωσης με τα νόμιμα όρια πιστώσεων προς συνδεδεμένες οντότητες.

Έπειτα από νέες αναπροσαρμογές στα οικονομικά της στοιχεία, διαπιστώθηκε ότι ο δείκτης κεφαλαιακής φερεγγυότητας της Ueno κατέρρευσε κάτω από το 50% του κατώτατου επιτρεπόμενου ορίου. Το διοικητικό συμβούλιο της κεντρικής τράπεζας αποφάσισε ομόφωνα την υπαγωγή του ιδρύματος σε καθεστώς ειδικής διαχείρισης. Η διαδικασία αυτή θέτει το ίδρυμα υπό τον έλεγχο εξωτερικών εκκαθαριστών, ανοίγοντας τον δρόμο είτε για μεταφορά των υγιών στοιχείων ενεργητικού και των καταθέσεων σε άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είτε για οριστική εκκαθάριση.

Οργή καταθετών και έκθεση εκατοντάδων εκατομμυρίων δημόσιου χρήματος

Το πάγωμα των συναλλαγών και των ψηφιακών εφαρμογών δημιούργησε σκηνές πανικού έξω από τα λιγοστά φυσικά υποκαταστήματα, με χιλιάδες πολίτες και συνταξιούχους να διαμαρτύρονται για την αδυναμία ανάληψης μισθών και επιδομάτων. Το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων ενεργοποιήθηκε άμεσα, καλύπτοντας ποσά έως 75 κατώτατους μηνιαίους μισθούς (περίπου 228,3 εκατομμύρια γκουαρανί), γεγονός που προστατεύει πλήρως το 97% των μικροκαταθετών.

Ωστόσο, η ανησυχία για τη συστημική σταθερότητα παραμένει διάχυτη. Στην Ueno ήταν κατατεθειμένα τεράστια ποσά δημόσιων φορέων, τα οποία κυμαίνονταν μεταξύ 800 και 850 εκατομμυρίων δολαρίων. Μόνο το κρατικό συνταξιοδοτικό και ασφαλιστικό ταμείο είχε τοποθετήσει στην τράπεζα περίπου 380 εκατομμύρια δολάρια, εντείνοντας τα ερωτήματα σχετικά με τη διαχείριση του δημόσιου πλούτου και τα κριτήρια επιλογής του συγκεκριμένου ιδρύματος.

Πολιτικός σεισμός και πρόταση καθαίρεσης για τον Σαντιάγο Πένια

Το χρηματοπιστωτικό ναυάγιο γρήγορα μετατράπηκε σε πολιτική θύελλα λόγω των στενών δεσμών της εξουσίας με την Ueno. Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας, Κάρλος Καρβάγιο, ο οποίος είχε διατελέσει επικεφαλής του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος έως το 2023, υπέβαλε την παραίτησή του έπειτα από απαίτηση του προέδρου, ενώ οι δικαστικές αρχές εξέδωσαν εντάλματα σύλληψης για κορυφαία τραπεζικά στελέχη.

Στο επίκεντρο των καταγγελιών βρίσκεται και ο ίδιος ο πρόεδρος Σαντιάγο Πένια, ο οποίος διατηρούσε επίσημες επαγγελματικές σχέσεις με τον όμιλο Grupo Vázquez μέχρι τις αρχές του 2025. Σε αυτό το πλαίσιο, 35 βουλευτές της αντιπολίτευσης κατέθεσαν επίσημη πρόταση καθαίρεσης του αρχηγού του κράτους, κάνοντας λόγο για κατάφωρη σύγκρουση συμφερόντων. Παρά τις διαβεβαιώσεις της κεντρικής τράπεζας ότι το σύστημα διατηρεί επαρκή ρευστότητα, το σκάνδαλο Ueno κλονίζει συθέμελα τόσο την αξιοπιστία των θεσμών όσο και το μέλλον του ψηφιακού μετασχηματισμού στην Παραγουάη.