Φορολογία σε καπνικά και ενεργειακά υπερκέρδη: Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων Αθήνας και Βρυξελλών

Σε τροχιά σημαντικών φορολογικών ανακατατάξεων εισέρχεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, με δύο κρίσιμα μέτωπα να βρίσκονται στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων μεταξύ των κρατών-μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: η αναθεώρηση του πλαισίου φορολόγησης των προϊόντων καπνού και το ενδεχόμενο επιβολής ενός ενιαίου, πανευρωπαϊκού φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών ομίλων. Τα ζητήματα αυτά τέθηκαν επί τάπητος στις επαφές του υπουργού Κυριάκου Πιερρακάκη με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Βόπκε Χούκστρα, ενώ η ατζέντα μεταφέρεται άμεσα στις συνεδριάσεις του Ecofin για τη διαμόρφωση ενιαίας πολιτικής συμφωνίας.

Ανατροπές στη φορολογία καπνού: Τι προβλέπει η νέα ευρωπαϊκή Οδηγία

Η επικείμενη αναθεώρηση της Οδηγίας για τη φορολόγηση του καπνού στοχεύει στον εκσυγχρονισμό των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και στην εναρμόνισή τους με το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης κατά του καρκίνου. Οι βασικοί άξονες περιλαμβάνουν την αύξηση των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών για τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των κρατών-μελών, καθώς και τη διεύρυνση της φορολογητέας βάσης σε νέα καπνικά και συναφή προϊόντα, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα και τα φακελάκια νικοτίνης (nicotine pouches).

Παράλληλα, προβλέπεται αυστηρότερος έλεγχος στον ακατέργαστο καπνό μέσω της ένταξής του στο ενιαίο ψηφιακό σύστημα παρακολούθησης της Ε.Ε., μέτρο που στοχεύει στην καταπολέμηση του παράνομου εμπορίου. Για την ελληνική πλευρά, η διαπραγμάτευση θεωρείται κρίσιμη λόγω του μεγάλου ειδικού βάρους της εγχώριας καπνοβιομηχανίας. Σύμφωνα με δηλώσεις του κ. Πιερρακάκη κατά την επίσκεψή του στη Συνεταιριστική Ένωση Καπνοπαραγωγών Ελλάδος (ΣΕΚΕ) στην Ξάνθη, η Αθήνα εξασφάλισε μία σημαντική μεταβατική περίοδο, με τις λελογισμένες αυξήσεις να τίθενται σε ισχύ για την Ελλάδα από το 2036, αντί του αρχικού σχεδιασμού για το 2028.

Επανέρχεται ο πανευρωπαϊκός φόρος στα υπερκέρδη της ενέργειας

Την ίδια ώρα, οι Βρυξέλλες εξετάζουν εκ νέου την επιβολή ενός ενιαίου μηχανισμού φορολόγησης στα πλεονάζοντα κέρδη των εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Όπως επιβεβαίωσε ο Επίτροπος Βόπκε Χούκστρα, έχει ήδη συσταθεί ειδική ομάδα εργασίας για την αξιολόγηση της νομικής βάσης και της σκοπιμότητας του μέτρου, καθώς σειρά χωρών –μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Πολωνία και η Αυστρία– ζητούν συντονισμένη δράση για την άντληση εσόδων προς όφελος των καταναλωτών.

Το προηγούμενο καθεστώς έκτακτης εισφοράς, που εφαρμόστηκε το 2022 με συντελεστή τουλάχιστον 33% επί των υπερκερδών, απέφερε στα ευρωπαϊκά ταμεία σχεδόν 29 δισεκατομμύρια ευρώ, συνοδεύτηκε ωστόσο από νομικές προσφυγές ενεργειακών κολοσσών. Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική κυβέρνηση διατηρεί επιφυλάξεις απέναντι σε μια νέα έκτακτη εθνική φορολόγηση των διυλιστηρίων, υπενθυμίζοντας ότι έχει ήδη επιβάλει αντίστοιχες εισφορές για τις χρήσεις 2022 και 2023, ενώ παράλληλα διεκδικεί μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία στο πεδίο της ενέργειας.