Άρης: Μετεωρίτης 4,1 δισεκατομμυρίων ετών στη Σαχάρα αποκαλύπτει την ύπαρξη αρχαίου νερού

Μια πρωτοποριακή ανακάλυψη στην έρημο της Σαχάρας ρίχνει νέο φως στο γεωλογικό παρελθόν του Κόκκινου Πλανήτη. Ένας σπάνιος μετεωρίτης, ο οποίος εντοπίστηκε το 2022 στην επικράτεια του Μάλι, αποδεικνύεται ότι αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα δείγματα αρειανού πετρώματος που έχουν φτάσει ποτέ στη Γη. Σύμφωνα με διεθνή έρευνα που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Science, με τη συμμετοχή επιστημόνων από τη NASA και το Caltech, ο βράχος ηλικίας 4,1 δισεκατομμυρίων ετών φέρει στο εσωτερικό του αδιάσειστα στοιχεία για την ύπαρξη θερμού νερού βαθιά στον αρχέγονο φλοιό του Άρη.

Γεωχημική «χρονοκάψουλα» 4,1 δισεκατομμυρίων ετών

Ο μετεωρίτης, ο οποίος έλαβε την επίσημη επιστημονική ονομασία Teghaza 001, ανακαλύφθηκε κοντά στην ομώνυμη αλυκή της Σαχάρας και αποτελείται από οκτώ θραύσματα συνολικού βάρους περίπου 800 γραμμαρίων. Γεωλόγοι από το Πανεπιστήμιο του Νέου Μεξικού επιβεβαίωσαν την αρειανή προέλευσή του εξετάζοντας τα ισότοπα οξυγόνου, τα οποία λειτουργούν ως μοναδική γεωχημική ταυτότητα για κάθε ουράνιο σώμα.

Σε αντίθεση με τη συντριπτική πλειονότητα των γνωστών αρειανών μετεωριτών που αποτελούνται από συσσωματώματα σπασμένων πετρωμάτων (λατυποπαγή), ο Teghaza 001 είναι ένα ενιαίο, συμπαγές πυριγενές πέτρωμα (γάββρος). Για τον προσδιορισμό της ηλικίας του, οι ερευνητές ανέλυσαν μικροσκοπικούς κρυστάλλους ζιρκονίου. Η ραδιομετρική χρονολόγηση της διάσπασης ουρανίου σε μόλυβδο έδειξε ότι ο βράχος κρυσταλλώθηκε πριν από 4,11 δισεκατομμύρια χρόνια. Οι επιστήμονες εκτιμούν μάλιστα ότι το αρχικό πέτρωμα μπορεί να είναι ακόμη παλαιότερο, καθώς η μεταγενέστερη κυκλοφορία θερμών ρευστών ενδέχεται να επαναρρύθμισε τα γεωλογικά του «ρολόγια».

Αδιάσειστες αποδείξεις για την κυκλοφορία θερμού νερού

Η σημαντικότερη πτυχή της ανακάλυψης αφορά τα ίχνη εκτεταμένης υδροθερμικής δραστηριότητας. Οι εργαστηριακές αναλύσεις εντόπισαν ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά οξυγόνου-18, ενός βαρύτερου ισοτόπου που μαρτυρά άμεση αντίδραση του πετρώματος με νερό, το οποίο είχε προηγουμένως αλληλεπιδράσει με την αρχέγονη ατμόσφαιρα και την επιφάνεια του Άρη.

Τα ευρήματα πιστοποιούν ότι ο πρώιμος Άρης διέθετε ένα δυναμικό υδρολογικό σύστημα, όπου θερμά υγρά κυκλοφορούσαν σε σημαντικό βάθος μέσα στον φλοιό και αντιδρούσαν με τα υπόγεια μάγματα. Η εικόνα αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη σημερινή άνυδρη και παγωμένη επιφάνεια του πλανήτη. Παρότι τα δεδομένα δεν αποδεικνύουν την ύπαρξη ζωής, επιβεβαιώνουν ότι στον Άρη υπήρχαν σταθερά υδροθερμικά περιβάλλοντα με διαθέσιμη ενέργεια και νερό, δηλαδή οι βασικές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μικροβιακών οργανισμών.

Το κοσμικό ταξίδι από τα αρχαία υψίπεδα στη Γη

Συγκρίνοντας τη σύνθεση του μετεωρίτη με φασματοσκοπικά δεδομένα από δορυφόρους, οι ερευνητές εντόπισαν 13 πιθανές τοποθεσίες προέλευσης, οι οποίες συγκεντρώνονται στα αρχαία, γεμάτα κρατήρες νότια υψίπεδα του Άρη.

Μια ισχυρή πρόσκρουση αστεροειδούς στο μακρινό παρελθόν απέσπασε το τμήμα αυτό από το υπέδαφος και το εκτόξευσε στο διάστημα. Έπειτα από διαστημική περιπλάνηση εκατομμυρίων ετών, ο βράχος εισήλθε στη γήινη ατμόσφαιρα και κατέπεσε στην αφρικανική έρημο. Σήμερα, ο Teghaza 001 προσφέρει στους επιστήμονες ένα απτό και εξαιρετικά σπάνιο δείγμα από τα πρώτα στάδια της εξέλιξης του πλανητικού μας γείτονα.