Ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ: Πώς λειτουργεί το σύστημα, η καταμέτρηση των ψήφων και η μάχη της εξουσίας

Οι ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν έναν από τους κρισιμότερους θεσμούς του αμερικανικού πολιτικού συστήματος. Διεξάγονται ακριβώς στο μέσον της τετραετούς θητείας του εκάστοτε προέδρου και λειτουργούν παραδοσιακά ως ένα de facto δημοψήφισμα για τα πεπραγμένα της κυβέρνησης, καθορίζοντας παράλληλα τις ισορροπίες δυνάμεων στην Ουάσιγκτον για τα επόμενα δύο έτη.

Ο μηχανισμός του Κογκρέσου: Τι κρίνεται στην κάλπη

Στο επίκεντρο της εκλογικής διαδικασίας βρίσκεται ο έλεγχος του αμερικανικού Κογκρέσου, το οποίο απαρτίζεται από δύο νομοθετικά σώματα: τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία. Στις ενδιάμεσες κάλπες, οι Αμερικανοί πολίτες ψηφίζουν για το σύνολο και των 435 εδρών της Βουλής των Αντιπροσώπων, όπου οι βουλευτές υπηρετούν διετή θητεία, καθώς και για περίπου το ένα τρίτο των μελών της Γερουσίας (34 ή 35 έδρες), όπου η θητεία είναι εξαετής. Παράλληλα, διεξάγονται κρίσιμες εκλογές για κυβερνήτες πολιτειών και τοπικά αξιώματα.

Το πολιτικό διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό. Εάν το κυβερνών κόμμα χάσει τον έλεγχο έστω και ενός εκ των δύο σωμάτων, η δυνατότητά του να περάσει νομοσχέδια περιορίζεται δραστικά. Αντιθέτως, εάν οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν ή ενισχύσουν την πλειοψηφία τους, ο Ντόναλντ Τραμπ και η παράταξή του θα έχουν τη δυνατότητα να επιταχύνουν τη νομοθετική τους ατζέντα, να εγκρίνουν διορισμούς δικαστών και να ελέγξουν κομβικές κοινοβουλευτικές επιτροπές.

Πώς ψηφίζουν οι πολίτες και πώς μετρώνται οι ψήφοι

Το εκλογικό σύστημα των ΗΠΑ χαρακτηρίζεται από αποκεντρωμένη δομή, καθώς κάθε μία από τις 50 πολιτείες εφαρμόζει τους δικούς της εκλογικούς νόμους και διαδικασίες. Οι πολίτες έχουν στη διάθεσή τους διάφορους τρόπους άσκησης του εκλογικού τους δικαιώματος: την παραδοσιακή προσέλευση στην κάλπη την ημέρα των εκλογών, την πρόωρη αυτοπρόσωπη ψηφοφορία (early voting) και την επιστολική ψήφο (mail-in voting).

Η διαδικασία καταμέτρησης διαφέρει επίσης ανά περιοχή. Σε ορισμένες πολιτείες, οι επιστολικές ψήφοι ανοίγονται και επεξεργάζονται πριν από το κλείσιμο της κάλπης, επιτρέποντας την ταχεία ανακοίνωση αποτελεσμάτων. Σε άλλες, όμως, η επεξεργασία τους ξεκινά μόνο μετά τον τερματισμό της ψηφοφορίας, γεγονός που προκαλεί καθυστερήσεις και μεταβολές στην εικόνα των προβαδισμάτων κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Πότε αναδεικνύονται οι νικητές των εκλογών

Η ανακήρυξη των νικητών δεν γίνεται ενιαία ούτε άμεσα. Λόγω των διαφορετικών ζωνών ώρας που καλύπτουν την αμερικανική επικράτεια, οι κάλπες κλείνουν σταδιακά από τα ανατολικά προς τα δυτικά. Σε καθαρές αναμετρήσεις με ευρεία διαφορά, τα μεγάλα ειδησεογραφικά δίκτυα μπορούν να προχωρήσουν σε προβολή αποτελέσματος (call) λίγη ώρα μετά το κλείσιμο των καλπών.

Ωστόσο, σε αμφίρροπες πολιτείες-κλειδιά (swing states), η οριστικοποίηση του αποτελέσματος μπορεί να διαρκέσει ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες. Αυτό συμβαίνει όταν απαιτείται καταμέτρηση των ψήφων της τελευταίας στιγμής, διαλογή προσωρινών ψηφοδελτίων (provisional ballots), ή στην περίπτωση που η διαφορά είναι τόσο οριακή ώστε να ενεργοποιείται αυτόματη επανακαταμέτρηση. Επιπλέον, ορισμένες πολιτείες, όπως η Τζόρτζια, προβλέπουν επαναληπτικό γύρο εάν κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει το απαιτούμενο ποσοστό, παρατείνοντας την αγωνία για την τελική σύνθεση των εξουσιών.