Μάχη στο Ελεγκτικό Συνέδριο για την Εισφορά Αλληλεγγύης: Τι κρίνεται για 440.000 συνταξιούχους

Μια κρίσιμη δικαστική αναμέτρηση διεξάγεται την Τετάρτη στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την έκβασή της να επηρεάζει άμεσα το εισόδημα περίπου 440.000 συνταξιούχων. Στο επίκεντρο της διαδικασίας βρίσκεται η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), ένας μνημονιακός μηχανισμός παρακρατήσεων που θεσπίστηκε το 2010 και εξακολουθεί να επιβαρύνει τις μεσαίες και υψηλότερες συντάξεις. Το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο καλείται να αποφανθεί για τον τρόπο υπολογισμού των κρατήσεων, εξετάζοντας εάν η εφαρμογή τους επί του συνόλου της σύνταξης είναι συμβατή με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας στα δημόσια βάρη.

Η δομική στρέβλωση και ο τρόπος υπολογισμού των κρατήσεων

Το βασικό σημείο τριβής αφορά τον τρόπο με τον οποίο επιβάλλεται η παρακράτηση. Σήμερα, η ΕΑΣ δεν εφαρμόζεται κλιμακωτά μόνο στο υπερβάλλον ποσό, αλλά επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ μόλις η κύρια σύνταξη υπερβεί το όριο των 1.400 ευρώ μικτά. Αυτή η αρχιτεκτονική δημιουργεί έντονες στρεβλώσεις, καθώς πολλοί συνταξιούχοι που λαμβάνουν τις ετήσιες αυξήσεις καταλήγουν να αλλάζουν κλιμάκιο εισφοράς, με αποτέλεσμα η τελική καθαρή σύνταξή τους να μειώνεται αντί να αυξάνεται.

Οι προσφεύγοντες ζητούν να κριθεί παράνομος ο συγκεκριμένος μηχανισμός και να υιοθετηθεί ένα μοντέλο κλιμακωτής επιβάρυνσης, παρόμοιο με εκείνο της φορολογίας εισοδήματος, όπου η κράτηση θα επιβάλλεται αποκλειστικά στο τμήμα της σύνταξης που ξεπερνά το εκάστοτε όριο.

Το δημοσιονομικό κόστος και ο ορίζοντας του 2028

Παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση έχει αναγνωρίσει την ανάγκη εξορθολογισμού της ΕΑΣ, οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις φαίνεται να μετατίθενται χρονικά για το 2028. Ο λόγος πίσω από αυτή την αναβολή είναι καθαρά δημοσιονομικός: η Εισφορά Αλληλεγγύης αποφέρει στον Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ) ποσά που αγγίζουν τα 700 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, χρηματοδοτώντας τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος.

Εάν το Ελεγκτικό Συνέδριο αποφανθεί υπέρ των συνταξιούχων, το οικονομικό επιτελείο ενδέχεται να υποχρεωθεί να επισπεύσει τις διορθωτικές κινήσεις. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιβάλει την άμεση αναμόρφωση της κλίμακας, περιορίζοντας τα περιθώρια αναμονής μέχρι το 2028 και απαιτώντας την εύρεση ισοδύναμων δημοσιονομικών πόρων.

Ποιοι συνταξιούχοι επηρεάζονται και τι κερδίζουν

Οι κρατήσεις της ΕΑΣ ξεκινούν από 3% για συντάξεις από 1.400 έως 1.700 ευρώ και κλιμακώνονται σταδιακά φτάνοντας έως και το 14% για τα υψηλότερα εισοδήματα. Η συγκεκριμένη επιβάρυνση πλήττει κυρίως συνταξιούχους του Δημοσίου, των ειδικών μισθολογίων (πανεπιστημιακούς, στρατιωτικούς, δικαστικούς, γιατρούς του ΕΣΥ), καθώς και συνταξιούχους προερχόμενους από πρώην ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών.

Σε περίπτωση που επιβληθεί ο κλιμακωτός υπολογισμός μόνο στο υπερβάλλον ποσό, οι αυξήσεις στις καθαρές αποδοχές των δικαιούχων υπολογίζονται από 20 έως και πάνω από 150 ευρώ μηνιαίως, αναλόγως του ύψους της σύνταξης. Η απόφαση της Ολομέλειας αναμένεται τους επόμενους μήνες και θα καθορίσει όχι μόνο το ύψος των μελλοντικών συντάξεων, αλλά ενδεχομένως και την αναδρομική διεκδίκηση ποσών για όσους έχουν ασκήσει ένδικα μέσα.