Αρχαίες Σάρδεις και Μπιν Τεπέ: Τεχνολογία αιχμής και drones προστατεύουν τα μνημεία της UNESCO

Σε μια κρίσιμη κίνηση για τη θωράκιση της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς προχώρησαν οι αρχές στην Τουρκία, εγκαινιάζοντας το νέο Κέντρο Εναέριας Επιτήρησης και Ασφάλειας στον αρχαιολογικό χώρο των αρχαίων Σάρδεων. Το πρωτοποριακό αυτό εγχείρημα, το οποίο παρουσίασε επίσημα ο Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, θέτει υπό συνεχή παρακολούθηση τόσο την ιστορική πρωτεύουσα της Λυδίας όσο και την τεράστια νεκρόπολη του Μπιν Τεπέ, με στόχο την οριστική πάταξη των παράνομων ανασκαφών και της αρχαιοκαπηλίας.

Οι Σάρδεις, γνωστές ως η πλούσια πρωτεύουσα του ισχυρού βασιλείου της Εποχής του Σιδήρου και κοιτίδα της πρώιμης κοπής νομισμάτων, συνδέονται άμεσα με τη γειτονική τοποθεσία Μπιν Τεπέ. Πρόκειται για μία από τις εκτενέστερες αρχαίες νεκροπόλεις παγκοσμίως, η οποία απλώνεται σε σχεδόν 75 τετραγωνικά χιλιόμετρα και αριθμεί περισσότερους από 120 μνημειακούς ταφικούς τύμβους. Το τεράστιο μέγεθος της περιοχής καθιστούσε μέχρι σήμερα την επιτήρηση εξαιρετικά δύσκολη, αυξάνοντας την ανάγκη για αυτοματοποιημένες λύσεις ασφαλείας.

Υπερσύγχρονα drones και 24ωρη νυχτερινή επιτήρηση

Για την αποτελεσματική προστασία του αρχαιολογικού πλούτου, το κέντρο –το οποίο εγκαταστάθηκε σε ανακαινισμένη ανασκαφική οικία κοντά στο Καρνιγιαρίκ Τεπέ– εξοπλίστηκε με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV) μακράς εμβέλειας. Τα εν λόγω συστήματα διαθέτουν θερμικές κάμερες και δυνατότητες νυχτερινής όρασης, επιτρέποντας την εποπτεία ακόμα και υπό συνθήκες απόλυτου σκότους.

Η επιχειρησιακή εμβέλεια ενισχύεται από τρία ειδικά συστήματα τηλεπικοινωνιακών κεραιών, ενώ οι επίγειοι σταθμοί παρακολούθησης είναι επανδρωμένοι με εξειδικευμένο προσωπικό διαχείρισης πτητικών μέσων. Σύμφωνα με τον κ. Ερσόι, το κέντρο στις Σάρδεις λειτουργεί ως πιλοτικός οδηγός για τη μελλοντική ανάπτυξη παρόμοιων τεχνολογικών υποδομών σε κρίσιμους αρχαιολογικούς χώρους σε ολόκληρη τη χώρα.

Η στρατηγική τριών πυλώνων και οι επαναπατρισμοί θησαυρών

Η προστασία των μνημείων εντάσσεται σε ένα ευρύτερο εθνικό σχέδιο δράσης, το οποίο βασίζεται σε τρεις κεντρικούς πυλώνες: την πρόληψη στο πεδίο, τη διεθνή συνεργασία και τον ενεργό επαναπατρισμό παρανόμως εξαχθέντων πολιτιστικών αγαθών. Στο μέτωπο των συμμαχιών, η χώρα διατηρεί στενή επαφή με διεθνείς οργανισμούς, όπως η UNESCO, η INTERPOL και το UNODC, ενώ πρόσφατα ανανεώθηκε για επιπλέον πέντε έτη το σχετικό μνημόνιο συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τα αποτελέσματα αυτής της συντονισμένης στρατηγικής αποτυπώνονται στους αριθμούς. Από το 2002 μέχρι σήμερα, έχουν επιστραφεί 13.474 αρχαιότητες, εκ των οποίων οι 9.159 ανακτήθηκαν κατά την τελευταία οκταετία. Ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρήματα που επαναπατρίστηκαν περιλαμβάνονται το χάλκινο άγαλμα του Μάρκου Αυρήλιου από τη Βουβώνα, ψηφιδωτό πάνελ από το Ζεύγμα, αρχιτεκτονικές πλάκες από το Ντυβέρ, καθώς και η κεφαλή του Έρωτα που αποδόθηκε εκ νέου στη διάσημη Σαρκοφάγο της Σιδαμάρας.