Σύνοδος Κορυφής: Αδιέξοδο στις Βρυξέλλες για την ενέργεια – Το «μέτωπο» Ελλάδας και πέντε κρατών για το ETS2

Χωρίς κοινό έδαφος και με έντονες εσωτερικές τριβές ολοκληρώθηκαν οι διαβουλεύσεις των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες αναφορικά με το μείζον ζήτημα της ενέργειας. Παρά το γεγονός ότι οι υψηλές τιμές και το αυξημένο κόστος διαβίωσης συνεχίζουν να ασκούν ασφυκτική πίεση στα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και την παραγωγική βάση, οι «27» δεν κατόρθωσαν να συμφωνήσουν στο περιεχόμενο των κοινών συμπερασμάτων, αναδεικνύοντας τις αγεφύρωτες διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών.

Το μέτωπο των «6» για το ETS2 και το αίτημα αναβολής

Το βασικό σημείο τριβής που προκάλεσε έντονες αντιπαραθέσεις στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αφορά την εφαρμογή του νέου Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS2), το οποίο προβλέπει την επέκταση της τιμολόγησης του άνθρακα στους τομείς των οδικών μεταφορών και των κτιρίων (θέρμανση). Έξι κράτη-μέλη – η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πολωνία, η Τσεχία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία – συγκρότησαν κοινό μέτωπο, ζητώντας επίσημα νέα αναβολή στην έναρξη ισχύος του μηχανισμού.

Η επιχειρηματολογία των συγκεκριμένων χωρών εδράζεται στο ήδη δυσβάσταχτο ενεργειακό κόστος αλλά και στις σημαντικές περιφερειακές αποκλίσεις τιμών που καταγράφονται στον ευρωπαϊκό χάρτη. Ειδικότερα, οι χώρες της ομάδας του Βίσεγκραντ πίεσαν για μετάθεση της εφαρμογής του ETS2 τουλάχιστον έως το 2030, με την Αθήνα και τη Ρώμη να υποστηρίζουν ένθερμα τις επιφυλάξεις αυτές, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο περαιτέρω κοινωνικών και οικονομικών αναταράξεων.

Οι ισχυρές αντιστάσεις και το ρήγμα στην πράσινη μετάβαση

Η πρόταση των έξι χωρών συνάντησε σθεναρή αντίδραση από μερίδα εταίρων και θεσμικών αξιωματούχων. Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι η αναβολή συγκεντρώνει ελάχιστες πιθανότητες να διαμορφώσει την απαραίτητη συναίνεση, καθώς το ETS2 αποτελεί ήδη εγκεκριμένη και συμφωνημένη ευρωπαϊκή νομοθεσία, της οποίας το χρονοδιάγραμμα έχει μετατεθεί στο παρελθόν.

Όσοι αντιτίθενται στο πάγωμα του μέτρου υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε νέα καθυστέρηση θα υπονόμευε τη στρατηγική της ΕΕ για την επίτευξη των κλιματικών στόχων και τη μείωση των εκπομπών ρύπων. Η διάσταση απόψεων καθιστά σαφές ότι η ισορροπία μεταξύ της κλιματικής πολιτικής και της κοινωνικής προστασίας αποτελεί μια από τις πιο επικίνδυνες διαχωριστικές γραμμές εντός του μπλοκ.

Σύνθετο παρασκήνιο: Προϋπολογισμός και Ουκρανία

Το ενεργειακό αδιέξοδο προστίθεται σε μια ήδη φορτισμένη ατζέντα. Οι διαπραγματεύσεις για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ εξελίσσονται σε εξαιρετικά δύσκολο παζάρι, με τα εθνικά «στρατόπεδα» να διατηρούν μεγάλες αποστάσεις σχετικά με τις προτεραιότητες χρηματοδότησης.

Παράλληλα, αν και το ουκρανικό ζήτημα δεν βρισκόταν τυπικά στο επίκεντρο των συνομιλιών της πρώτης ημέρας, η επικείμενη συμμετοχή του Ουκρανού προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, στις εργασίες της Συνόδου επιβαρύνει το γεωπολιτικό πλαίσιο. Σε μια περίοδο κρίσιμων ισορροπιών, η αδυναμία της Ευρώπης να εκπέμψει σαφές μήνυμα ενότητας απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα για το άμεσο μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας.