Σπατάλη τροφίμων: Τρίτη στην Ευρώπη η Ελλάδα, ενώ το 12,7% αδυνατεί να εξασφαλίσει βασική διατροφή

Ένα εκρηκτικό κοινωνικό και οικονομικό παράδοξο αποτυπώνουν τα στοιχεία με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Τροφίμων στις 16 Οκτωβρίου. Την ώρα που η Ελλάδα κατατάσσεται στην τρίτη θέση πανευρωπαϊκά στη σπατάλη τροφίμων, ένα σημαντικό ποσοστό των πολιτών –που φτάνει το 12,7%– στερείται τη δυνατότητα τακτικής κατανάλωσης κρέατος ή ενός διατροφικά πλήρους και ισορροπημένου γεύματος εξαιτίας των οικονομικών πιέσεων.

Το οξύμωρο της ελληνικής πραγματικότητας: Ακρίβεια και γεμάτοι κάδοι

Η παρατεταμένη ακρίβεια στα ράφια των σούπερ μάρκετ συνεχίζει να εξαντλεί τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, μετατρέποντας τις καθημερινές αγορές τροφίμων σε μια διαρκή εξίσωση επιβίωσης. Για χιλιάδες νοικοκυριά, η επιλογή βασικών πρωτεϊνούχων πηγών, όπως το κρέας, δεν αποτελεί πλέον δεδομένο αλλά πολυτέλεια που περιορίζεται δραστικά.

Την ίδια ακριβώς στιγμή, τόνοι βρώσιμων τροφίμων καταλήγουν στα απορρίμματα. Το φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην οικιακή κατανάλωση. Η σπατάλη διατρέχει όλη την εφοδιαστική αλυσίδα: ξεκινά από τη διαδικασία της πρωτογενούς παραγωγής και της συγκομιδής, επεκτείνεται κατά την αποθήκευση και τις μεταφορές, για να κορυφωθεί στους χώρους της εστίασης, στο λιανεμπόριο και, τελικά, στα αστικά νοικοκυριά.

Παγκόσμιο αποτύπωμα και κλιματικές συνέπειες

Το φετινό μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας, «Καινοτομούμε σήμερα, θρέφουμε το αύριο!», υπογραμμίζει την άμεση ανάγκη ανασχεδιασμού του τρόπου με τον οποίο παράγουμε και διανέμουμε την τροφή. Σε διεθνές επίπεδο, υπολογίζεται ότι περίπου το 13% των παραγόμενων τροφίμων χάνεται από το στάδιο της συγκομιδής μέχρι τη χονδρική πώληση, ενώ επιπλέον 19% σπαταλιέται στο λιανεμπόριο, τις υπηρεσίες εστίασης και τα σπίτια των καταναλωτών.

Πέρα από την ηθική διάσταση της επισιτιστικής ανασφάλειας, η απόρριψη τροφίμων συνεπάγεται μια τεράστια περιβαλλοντική αιμορραγία. Όταν τα τρόφιμα καταλήγουν στα σκουπίδια, χάνονται ταυτόχρονα οι υδάτινοι πόροι, η ενέργεια και η καλλιεργήσιμη γη που απαιτήθηκαν για την παραγωγή τους, ενώ εντείνονται οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, επιβαρύνοντας περαιτέρω την κλιματική κρίση.

Συντονισμένη δράση από την παραγωγή έως τον καταναλωτή

Η γεφύρωση του χάσματος μεταξύ της υπεραφθονίας που πετιέται και των νοικοκυριών που υποσιτίζονται απαιτεί ουσιαστικές παρεμβάσεις. Σε θεσμικό επίπεδο, ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), συμμετέχοντας σε ευρωπαϊκές δράσεις όπως η εκστρατεία #Safe2EatEU της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), εντείνει την ενημέρωση των πολιτών γύρω από τη σωστή αποθήκευση, την κατανόηση των ημερομηνιών λήξης και την υπεύθυνη κατανάλωση.

Ο περιορισμός της απώλειας τροφίμων δεν είναι μόνο ζήτημα οικογενειακής οικονομίας, αλλά κρίσιμος πυλώνας κοινωνικής δικαιοσύνης. Το στοίχημα για τα επόμενα χρόνια δεν αφορά μόνο την αύξηση των δεικτών παραγωγής, αλλά την ορθολογική διαχείριση και τη δίκαιη πρόσβαση όλων των πολιτών σε ποιοτική τροφή, ανεξάρτητα από το διαθέσιμο εισόδημά τους.