Προϋπολογισμός ΕΕ: Ο δύσκολος λογαριασμός της επόμενης επταετίας – Τι διαπιστώνει το ΕΕΣ

Σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό σταυροδρόμι βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς καλείται να σχεδιάσει τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034 υπό το βάρος συσσωρευμένων υποχρεώσεων, διογκούμενου δανεισμού και χρόνιων αδυναμιών στη διαχείριση των κοινοτικών πόρων. Η ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ) για το 2025 κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, αποτυπώνοντας αύξηση των σφαλμάτων στις δαπάνες, κενά στους ελέγχους του Ταμείου Ανάκαμψης και ένα ευρωπαϊκό χρέος που απειλεί να αγγίξει το 1 τρισεκατομμύριο ευρώ.

Αύξηση σφαλμάτων και «καμπανάκι» για τη Συνοχή

Για έβδομη διαδοχική χρονιά, το ΕΕΣ εξέδωσε αρνητική γνώμη για τη νομιμότητα και την κανονικότητα των δαπανών της ΕΕ. Το εκτιμώμενο ποσοστό σφάλματος ανήλθε στο 3,8% το 2025 (έναντι 3,6% το 2024), παραμένοντας σημαντικά υψηλότερο από το όριο σημαντικότητας του 2%.

Όπως διευκρινίζουν οι ελεγκτές, τα σφάλματα αυτά δεν συνιστούν απαραίτητα φαινόμενα απάτης ή διαφθοράς, αλλά αφορούν κυρίως μη επιλέξιμες δαπάνες, παραβιάσεις κανόνων χρηματοδότησης και παρατυπίες σε δημόσιους διαγωνισμούς. Η μεγαλύτερη πίεση καταγράφεται στην Πολιτική Συνοχής –τον βασικό πυλώνα περιφερειακής και κοινωνικής ανάπτυξης– όπου ο δείκτης σφάλματος εκτινάχθηκε στο 6,6% (από 5,7%). Παράλληλα, στον τομέα των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος το ποσοστό αυξήθηκε στο 3,9% από 2,6%, αναδεικνύοντας τις δυσχέρειες εφαρμογής πολύπλοκων κανονιστικών πλαισίων σε πολυεπίπεδες διοικητικές δομές.

Αδυναμίες στο Ταμείο Ανάκαμψης και η ελληνική εικόνα

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η έκθεση στον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). Το 2025 καταβλήθηκαν 37 πληρωμές επιχορηγήσεων ύψους 40,1 δισ. ευρώ, ωστόσο εντοπίστηκαν ζητήματα συμμόρφωσης σε εννέα πληρωμές που αφορούσαν ισάριθμα κράτη-μέλη. Συνολικά, 16 από τα 420 ορόσημα που εξετάστηκαν δεν πληρούσαν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις, φέρνοντας στην επιφάνεια κενά στους ελέγχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Με το 34% των κονδυλίων επιχορηγήσεων (122,4 δισ. ευρώ) να παραμένει προς εκταμίευση σε επίπεδο ΕΕ, η πίεση για έγκαιρη απορρόφηση εντείνεται. Στην περίπτωση της Ελλάδας, οι εκταμιεύσεις επιχορηγήσεων είχαν ανέλθει στα 12 δισ. ευρώ από τα συνολικά 18,2 δισ. ευρώ, διαμορφώνοντας τον ρυθμό απορρόφησης στο 66,1%, με περίπου 6,2 δισ. ευρώ να εκκρεμούν. Η πρόκληση πλέον δεν αφορά μόνο τη ροή των κονδυλίων, αλλά την ουσιαστική και διατηρήσιμη υλοποίηση των έργων.

Το βάρος του χρέους ενόψει της νέας επταετίας

Ίσως η πιο ανησυχητική διάσταση για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας αφορά τη ραγδαία άνοδο των δανειακών υποχρεώσεων της Ένωσης. Στο τέλος του 2025, το εκκρεμές χρέος της ΕΕ ανήλθε σε 738,9 δισ. ευρώ (από 601,3 δισ. το 2024 και μόλις 235,6 δισ. ευρώ το 2021). Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΕΕΣ, το ποσό αυτό ενδέχεται να προσεγγίσει το 1 τρισεκατομμύριο ευρώ έως το τέλος του 2027, εξαιτίας κυρίως της χρηματοδότησης του NextGenerationEU.

Η εξυπηρέτηση αυτών των υποχρεώσεων αναμένεται να αποτελέσει τον πιο δύσκολο γρίφο για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034. Με τους διαθέσιμους πόρους να δεσμεύονται για την αποπληρωμή του κοινού δανεισμού, οι Βρυξέλλες θα πρέπει να βρουν πρωτοφανείς ισορροπίες ώστε να χρηματοδοτήσουν κρίσιμες νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα και η κλιματική μετάβαση.