Πολιτικό σκηνικό: Κουνιέται τελικά η δημοσκοπική βελόνα ή αλλάζει το καντράν;

Μια προσεκτική ανάγνωση των πρόσφατων μετρήσεων της κοινής γνώμης μετά τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης αναδεικνύει ένα αξιοσημείωτο παράδοξο: ενώ η «βελόνα» των δημοσκοπικών ποσοστών φαίνεται σχεδόν ακίνητη στην επιφάνεια, το υπέδαφος του εγχώριου πολιτικού συστήματος καταγράφει έντονες αναταράξεις και δυναμική ρευστότητα. Οι ισορροπίες ανάμεσα στους βασικούς σχηματισμούς παραμένουν μεν αναγνωρίσιμες με οριακές μόνο αποκλίσεις, ωστόσο η ερμηνεία αυτής της εικόνας ως ένδειξη απόλυτης σταθερότητας κινδυνεύει να οδηγήσει σε εσφαλμένα συμπεράσματα για τις πραγματικές κοινωνικές διεργασίες.

Φαινομενική σταθερότητα και κομματικοί συσχετισμοί

Σε πρώτη ανάγνωση, τα ευρήματα των ερευνών επιβεβαιώνουν ότι δεν συντελείται μια γενικευμένη κατάρρευση του παραδοσιακού κομματικού συστήματος, ανάλογη με εκείνη που παρατηρείται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η Νέα Δημοκρατία διατηρεί την πρωτοκαθεδρία κινούμενη στην εκτίμηση ψήφου πέριξ του 30,5% με 31%, ενώ το ΠΑΣΟΚ και τα υπόλοιπα κοινοβουλευτικά κόμματα διατηρούν τις βασικές εκλογικές τους δεξαμενές. Παρά ταύτα, η επιφανειακή αυτή στασιμότητα καλύπτει μια σειρά από αστάθμητους παράγοντες και υπόγειες μετατοπίσεις.

Παράλληλα, αποδεικνύεται στην πράξη ότι τα νέα εγχειρήματα που επιχειρούν να εισέλθουν στο προσκήνιο δεν διαθέτουν εξασφαλισμένη δυναμική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση του σχηματισμού «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» υπό την κυρία Καρυστιανού, ο οποίος καταγράφει σημαντική υποχώρηση, διολισθαίνοντας από το 12,6% του Ιουνίου στο 4,8% στις πρόσφατες μετρήσεις.

Οι ανακατατάξεις στα δεξιά και ο ρόλος της αντισυστημικής ψήφου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κινητικότητα που αναπτύσσεται στα δεξιά της κυβερνώσας παράταξης. Η έντονη φημολογία για πιθανές πρωτοβουλίες από την πλευρά του Αντώνη Σαμαρά έχει πάψει να αποτελεί απλή δημοσιογραφική φιλολογία, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στο κατά πόσο μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες εάν και όποτε εκδηλωθεί επίσημα.

Την ίδια ώρα, η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη και η διακηρυγμένη πρόθεσή του για επάνοδο στην πολιτική σκηνή προσθέτουν έναν επιπλέον παράγοντα πίεσης στον χώρο της άκρας Δεξιάς. Παρά τα σαφή και ανυπέρβλητα νομικά εμπόδια που σχετίζονται με τις αποφάσεις της Δικαιοσύνης και του Αρείου Πάγου, καταγράφεται ήδη ένα υπόγειο ρεύμα που αντλεί επιρροή και αναδιατάσσει τις δυνάμεις στους όμορους πολιτικούς χώρους.

Η συσσωρευμένη δυσαρέσκεια και η αλλαγή του εκλογικού τοπίου

Το κεντρικό συμπέρασμα είναι πως η αδυναμία των υφιστάμενων κομμάτων να καρπωθούν τη φθορά των αντιπάλων τους δεν σημαίνει εξάλειψη της κοινωνικής δυσαρέσκειας. Αντίθετα, η οργή και η απογοήτευση συσσωρεύονται στις δεξαμενές των αναποφάσιστων, στην αποχή και στις αντισυστημικές τάσεις.

Το γεγονός, για παράδειγμα, ότι η κινηματική δυναμική γύρω από την τραγωδία των Τεμπών δεν βρίσκει αυτή τη στιγμή σταθερή κομματική έκφραση δεν σημαίνει ότι έχει σβήσει. Η διαμαρτυρία παραμένει ενεργή ως υπόστρωμα και συνεχίζει να τροφοδοτείται. Εν κατακλείδι, μπορεί η δημοσκοπική βελόνα να παραμένει φαινομενικά ακίνητη, αλλά το ίδιο το «καντράν» του πολιτικού σκηνικού μεταβάλλεται ραγδαία.