Πεντάγωνο: Σχέδιο 30 εκατ. δολαρίων για την ανάπτυξη ανιχνευτή ψεύδους με Τεχνητή Νοημοσύνη

Σε ένα φιλόδοξο όσο και αμφιλεγόμενο τεχνολογικό εγχείρημα προχωρά το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ, ζητώντας κονδύλι ύψους 30,3 εκατομμυρίων δολαρίων για τα επόμενα πέντε χρόνια, με στόχο τη δημιουργία ενός υπερσύγχρονου ανιχνευτή ψεύδους. Το πρόγραμμα, το οποίο φέρει την ονομασία «Polygraph+» ή «Polygraph Next», επιδιώκει να ενσωματώσει αλγορίθμους Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) και μηχανικής μάθησης, καθώς και τεχνολογίες εξ αποστάσεως καταγραφής φυσιολογικών δεικτών χωρίς την ανάγκη καλωδίων ή άμεσης επαφής με το σώμα.

Καινοτομία μέσω AI και αισθητήρων χωρίς επαφή

Το νέο σύστημα, το οποίο προορίζεται να αξιοποιηθεί από την Υπηρεσία Αντικατασκοπείας και Ασφάλειας της Άμυνας (DCSA) για τον έλεγχο ιστορικού υποψηφίων και τον εντοπισμό εσωτερικών απειλών, βασίζεται στην τεχνολογία «standoff sensing». Στόχος είναι η μέτρηση βιομετρικών δεδομένων από απόσταση, εκσυγχρονίζοντας μια πρακτική που παραμένει σχεδόν αναλλοίωτη από τη δεκαετία του 1920.

Στο πλαίσιο των προκαταρκτικών δοκιμών της Μονάδας Αμυντικής Καινοτομίας (DIU), εταιρείες όπως η Presage Technologies και η Altec Research έχουν ήδη αναπτύξει πρωτότυπα συστήματα. Αυτές οι τεχνολογίες υπόσχονται να καταγράφουν καρδιακούς παλμούς, ρυθμό αναπνοής, μικροκινήσεις της κεφαλής, μεταβολές στη θερμοκρασία του προσώπου και δραστηριότητα των πόρων αποκλειστικά μέσω καμερών και προηγμένων αισθητήρων. Η κίνηση αυτή συμπίπτει με μια περίοδο αυξημένων εσωτερικών ελέγχων στο Πεντάγωνο υπό τον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, ο οποίος έχει εντείνει τη χρήση πολυγράφων για τον εντοπισμό πηγών διαρροών προς τα μέσα ενημέρωσης.

Ο επιστημονικός σκεπτικισμός και το ιστορικό αναξιοπιστίας

Παρά τις τεχνολογικές υποσχέσεις, η επιστημονική και νομική κοινότητα εκφράζει έντονες επιφυλάξεις. Ιστορικά, ο παραδοσιακός πολύγραφος έχει αμφισβητηθεί επανειλημμένα, ενώ τα αποτελέσματά του σπάνια γίνονται δεκτά ως αποδεικτικά στοιχεία στα δικαστήρια. Ήδη από το 2003, το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας (NRC) των ΗΠΑ χαρακτήριζε τις αποδείξεις για την αποτελεσματικότητά του «το πολύ αδύναμες».

Ο καθηγητής νομικής στο Πανεπιστήμιο Northumbria, Κύρι Κοτσόγλου, ο οποίος μελετά τη χρήση του πολυγράφου στο δικαστικό σύστημα, χαρακτηρίζει την προσπάθεια ως μια «άστοχη απόπειρα να μετατραπεί κάτι εξαιρετικά σύνθετο σε κάτι απτό». Με το Πεντάγωνο να απασχολεί 2,8 εκατομμύρια εργαζόμενους, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμη και ένα μικρό περιθώριο σφάλματος σε τέτοια κλίμακα μπορεί να οδηγήσει σε δεκάδες χιλιάδες εσφαλμένες κατηγορίες και άδικους αποκλεισμούς.

Τα όρια της τεχνολογίας και η ανθρώπινη συμπεριφορά

Επιπλέον, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η ερμηνεία των βιομετρικών δεδομένων παραμένει συχνά υποκειμενική και ευάλωτη σε αντίμετρα εκ μέρους των εξεταζομένων. Όπως επισημαίνει η Σόφι βαν ντερ Ζέε, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Erasmus του Ρότερνταμ, ο ανιχνευτής λειτουργεί συχνά περισσότερο ως μέσο ψυχολογικής πίεσης παρά ως αλάνθαστο επιστημονικό εργαλείο. Στο παρελθόν, παρόμοιες προσπάθειες με θερμικές κάμερες, παρακολούθηση της κόρης του οφθαλμού ή εγκεφαλογραφήματα απέτυχαν να δώσουν αξιόπιστα αποτελέσματα έξω από το εργαστήριο, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για το αν η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί πράγματι να ξεπεράσει αυτούς τους περιορισμούς.