Ο φόβος του χρόνου: Γιατί επιδιώκουμε διαρκώς να δείχνουμε νεότεροι – Η ψυχολόγος Βασιλένα Σταυροπούλου εξηγεί

Η πρόσφατη δημόσια συζήτηση γύρω από τις σύγχρονες μεθόδους αντιγήρανσης και ευεξίας —με αφορμή και τις αναφορές σε εξειδικευμένες ιατρικές διαδικασίες όπως η πλασμαφαίρεση— έφερε ξανά στην επιφάνεια μια ευρύτερη κοινωνική τάση: τη διαρκή και εντατική αναζήτηση της αιώνιας νεότητας. Αν και η επιθυμία να παραμένουμε νέοι δεν αποτελεί πρωτόγνωρο φαινόμενο, τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα και η κυριαρχία της ψηφιακής εικόνας έχουν ενισχύσει την αντίληψη ότι τα σημάδια του χρόνου αποτελούν κάτι που οφείλουμε να ανακόψουμε.

Μιλώντας στο parapolitika.gr, η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια PhD Βασιλένα Σταυροπούλου εξηγεί τους βαθύτερους ψυχολογικούς μηχανισμούς πίσω από το φαινόμενο, τονίζοντας ότι το κυνήγι της νεότητας δεν εξαντλείται στην επιφανειακή αισθητική, αλλά αγγίζει θεμελιώδη υπαρξιακά ζητήματα.

Οι τρεις ψυχολογικοί πυλώνες πίσω από το κυνήγι της νεότητας

Σύμφωνα με την κ. Σταυροπούλου, η ανάγκη να παραμένουμε νέοι δεν εξηγείται αποκλειστικά από τον φόβο του θανάτου, αλλά καθορίζεται από τρεις βασικούς παράγοντες:

1. Η ανάγκη για έλεγχο: Η γήρανση είναι μια φυσική, αναπόδραστη διαδικασία. Ακριβώς επειδή ο άνθρωπος αδυνατεί να τη σταματήσει, οι πρακτικές αντιγήρανσης λειτουργούν ως αντίβαρο, προσφέροντας την αίσθηση ότι διατηρεί τον έλεγχο απέναντι σε κάτι αναπόφευκτο.

2. Η κοινωνική επιβράβευση και η αυτοαξία: Στη σύγχρονη κοινωνία, η νεανική εμφάνιση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ενέργεια, τη δυναμικότητα και την επαγγελματική παραγωγικότητα. Όταν αυτά τα χαρακτηριστικά επιβραβεύονται συστηματικά, η φυσική ωρίμανση μεταφράζεται συχνά υποσυνείδητα από το άτομο ως απώλεια της προσωπικής του αξίας και αποδοχής.

3. Η ασυμφωνία εσωτερικής και εξωτερικής ταυτότητας: Συχνά η υποκειμενική ηλικία —το πώς αισθάνεται κανείς εσωτερικά— δεν συμβαδίζει με την εικόνα που επιστρέφει ο καθρέφτης. Όταν εμφανίζεται αυτή η απόσταση ανάμεσα στο συναίσθημα και στην εικόνα του σώματος, δημιουργείται μια εσωτερική δυσφορία, οδηγώντας στην ανάγκη επαναφοράς της εξωτερικής εικόνας στα πρότυπα του εσωτερικού αυτοείδωλου.

Η παγίδα του «νέου φυσιολογικού» και ο ατέρμονος κύκλος

Πέρα από τους παραπάνω παράγοντες, η ψυχολόγος υπογραμμίζει έναν κρίσιμο μηχανισμό που μπορεί να καταστήσει την αναζήτηση της νεότητας μια ατέρμονη διαδικασία: την ταχεία προσαρμογή στη νέα εικόνα.

Μια αισθητική παρέμβαση που αρχικά προσφέρει ανακούφιση και ικανοποίηση, πολύ σύντομα συνηθίζεται και μετατρέπεται στο «νέο φυσιολογικό». Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη διαρκή μετατόπιση του σημείου του «αρκετού». Μόλις επιτευχθεί ο πρώτος στόχος, δημιουργείται άμεσα η ανάγκη για την επόμενη διόρθωση, εγκλωβίζοντας το άτομο σε έναν κύκλο συνεχών παρεμβάσεων όπου η πραγματική ικανοποίηση παραμένει πάντα ένα βήμα μακριά.