Νέα ΚΑΠ 2028-2034: Συμφωνία για το θεσμικό πλαίσιο εν μέσω έντονων πιέσεων στον προϋπολογισμό

Σε ένα κρίσιμο ορόσημο για το μέλλον του ευρωπαϊκού πρωτογενούς τομέα, επετεύχθη πολιτική συμφωνία σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με το θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) για την περίοδο 2028-2034. Η συμβιβαστική λύση καθορίζει τις βασικές διαδικασίες εφαρμογής και τα κριτήρια χρηματοδότησης, ανοίγοντας τον δρόμο για τις επικείμενες διοργανικές διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι οποίες αναμένεται να διεξαχθούν υπό την επερχόμενη Λιθουανική Προεδρία.

Παρά τη θεσμική σύγκλιση, το κλίμα στον αγροτικό κόσμο παραμένει βαρύ, καθώς η συζήτηση για το δημοσιονομικό σκέλος φέρνει στο προσκήνιο δραστικές ανακατανομές και σημαντικές περικοπές πόρων σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή επικράτεια.

Δραστική μείωση στις άμεσες ενισχύσεις και το νέο ταμείο NRP

Η τρέχουσα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις δεσμευμένες άμεσες ενισχύσεις των Ευρωπαίων παραγωγών διαμορφώνεται στα 293,7 δισεκατομμύρια ευρώ, σημειώνοντας ονομαστική πτώση 24,1% σε σύγκριση με τα περίπου 387 δισ. ευρώ της περιόδου 2021-2027. Από την πλευρά της, η Κομισιόν εκτιμά ότι η πραγματική μείωση σε σταθερές τιμές θα κυμανθεί τελικά μεταξύ 16% και 20%.

Ωστόσο, το σενάριο αυτό προϋποθέτει ότι τα κράτη-μέλη θα κατορθώσουν να αντλήσουν πρόσθετους πόρους μέσω του νέου ενιαίου «Ταμείου Εθνικής και Περιφερειακής Εταιρικής Σχέσης» (NRP). Στο συγκεκριμένο χρηματοδοτικό εργαλείο, τα αγροτικά κονδύλια θα συγχωνευθούν με τους πόρους της πολιτικής συνοχής (ΕΣΠΑ), γεγονός που σημαίνει ότι η γεωργία θα βρεθεί αντιμέτωπη με έντονο ανταγωνισμό από άλλους τομείς προτεραιότητας, όπως η άμυνα και η ασφάλεια.

Στο επίκεντρο των απωλειών η Ελλάδα: Εκτιμήσεις για -4,8 δισ. ευρώ

Οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις των πανευρωπαϊκών αγροτικών οργανώσεων Copa και Cogeca κατατάσσουν την Ελλάδα μεταξύ των κρατών που αναμένεται να υποστούν τις ισχυρότερες δημοσιονομικές πιέσεις. Ο ελληνικός φάκελος για την περίοδο 2028-2034 προβλέπεται να περιοριστεί στα 14,6 δισ. ευρώ, έναντι των 19,4 δισ. ευρώ της τρέχουσας περιόδου.

Η υποχώρηση αυτή, που αγγίζει το 23% με 24%, μεταφράζεται σε απώλεια σχεδόν 4,8 δισεκατομμυρίων ευρώ για την εγχώρια αγροτική οικονομία, εντείνοντας την ανησυχία για τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων στην ελληνική περιφέρεια.

Εθνική ευελιξία για μικρές εκμεταλλεύσεις και δίχτυ ασφαλείας

Στον αντίποδα των δημοσιονομικών απωλειών, η ελληνική πλευρά αποτιμά θετικά τις διατάξεις που αφορούν την ενισχυμένη εθνική ευελιξία. Ο περιορισμός του υποχρεωτικού χαρακτήρα συγκεκριμένων παρεμβάσεων παρέχει στην Αθήνα τη δυνατότητα να προσαρμόσει τα χρηματοδοτικά εργαλεία στα ιδιαίτερα γεωμορφολογικά και διαρθρωτικά χαρακτηριστικά της χώρας, όπως ο μικρός κλήρος και οι ανάγκες των ορεινών και νησιωτικών εκμεταλλεύσεων.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει αυξημένη στήριξη για τους νέους γεωργούς, με στόχο την απαραίτητη ηλικιακή ανανέωση του κλάδου, καθώς και τη θέσπιση του μηχανισμού «Unity Safety Net», ο οποίος θα λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας για την ταχεία αντιμετώπιση συστημικών κρίσεων στις αγορές αγροτικών προϊόντων.