Μισθολογική διαφάνεια: Ο πλήρης οδηγός για εργαζόμενους και επιχειρήσεις – Όλες οι αλλαγές από την 1η Νοεμβρίου

Σε μια νέα εποχή εισέρχεται η ελληνική αγορά εργασίας με την πλήρη εφαρμογή του πλαισίου για τη μισθολογική διαφάνεια και την ίση αμοιβή μεταξύ ανδρών και γυναικών. Μέσω σχετικής εγκυκλίου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, παρέχονται αναλυτικές οδηγίες και κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του νόμου 5316/2026, ο οποίος ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/970. Οι νέες ρυθμίσεις τίθενται σε ισχύ από την 1η Νοεμβρίου 2026, επιφέροντας ριζικές αλλαγές τόσο στις διαδικασίες προσλήψεων όσο και στις εσωτερικές πολιτικές αμοιβών των επιχειρήσεων.

Υποχρεωτικές μισθολογικές δομές και διαφάνεια πριν την πρόσληψη

Από την 1η Νοεμβρίου 2026, όλες οι επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα, ανεξάρτητα από τον αριθμό των εργαζομένων που απασχολούν, οφείλουν να διαθέτουν σαφείς, εγγράφως τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές. Οι δομές αυτές πρέπει να βασίζονται σε αντικειμενικά και αυστηρά ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, όπως οι δεξιότητες, η προσπάθεια, το επίπεδο ευθύνης και οι συνθήκες εργασίας. Παράλληλα, μπορούν να συνυπολογίζονται παράγοντες όπως η προϋπηρεσία και οι μη τεχνικές δεξιότητες, ενώ διατηρείται η δυνατότητα αξιοποίησης των κλιμακίων που προβλέπουν οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο στάδιο πριν από την πρόσληψη. Οι εργοδότες απαγορεύεται ρητά να περιλαμβάνουν σε αγγελίες, προκηρύξεις ή κανονισμούς αναφορές στο φύλο ή στην οικογενειακή κατάσταση που οδηγούν σε άμεσες ή έμμεσες διακρίσεις. Επιπλέον, οι υποψήφιοι εργαζόμενοι αποκτούν το δικαίωμα να γνωρίζουν την αρχική αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της θέσης πριν από την πρώτη συνέντευξη, διασφαλίζοντας ισότιμη διαπραγματευτική βάση.

Το δικαίωμα πληροφόρησης των εργαζομένων

Το νέο πλαίσιο ενισχύει ουσιαστικά τα δικαιώματα των υφιστάμενων εργαζομένων. Κάθε απασχολούμενος έχει πλέον τη δυνατότητα να ζητά εγγράφως αναλυτικά στοιχεία τόσο για το ατομικό επίπεδο αμοιβής του όσο και για τα μέσα επίπεδα αμοιβής –κατανεμημένα ανά φύλο– των συναδέλφων του που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Η επιχείρηση υποχρεούται να ανταποκριθεί στο αίτημα εντός δύο μηνών.

Για τη διευκόλυνση της συμμόρφωσης, οι επιχειρήσεις μπορούν να αξιοποιήσουν υποστηρικτικά εργαλεία, όπως το υπολογιστικό εργαλείο μισθολογικού χάσματος του έργου FAIR PAY, καθώς και την εξειδικευμένη εργαλειοθήκη του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων.

Αυστηρότεροι κανόνες για επιχειρήσεις άνω των 100 εργαζομένων

Για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, οι οποίες απασχολούν από 100 εργαζομένους και πάνω, θεσπίζονται πρόσθετες υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων. Οι εργοδότες καλούνται να καταγράφουν αναλυτικά το μισθολογικό χάσμα ανά κατηγορία εργαζομένων και να κοινοποιούν τα δεδομένα στον Συνήγορο του Πολίτη και στην Επιθεώρηση Εργασίας εντός συγκεκριμένων προθεσμιών.

Σε περιπτώσεις όπου εντοπίζεται διαφορά τουλάχιστον 5% στο μέσο επίπεδο αμοιβής μεταξύ γυναικών και ανδρών, η οποία δεν αιτιολογείται από αντικειμενικά κριτήρια και δεν αποκαθίσταται εντός εξαμήνου, ενεργοποιείται υποχρεωτικά η διαδικασία κοινής αξιολόγησης αμοιβών. Με τον τρόπο αυτό, η πολιτεία επιδιώκει να εξαλείψει οριστικά τις αδικαιολόγητες μισθολογικές ανισότητες στον επαγγελματικό στίβο.