Ιστορικό χαμηλό 25ετίας για τη γονιμότητα στην ΕΕ: Στο ναδίρ η Ελλάδα σύμφωνα με τη Eurostat

Σε αχαρτογράφητα και ανησυχητικά νερά εισέρχεται η δημογραφική εικόνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς ο δείκτης γονιμότητας υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 25 ετών. Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Στατιστική Αρχή (Eurostat), η κατάσταση επιδεινώνεται με ταχείς ρυθμούς, φέρνοντας τα κράτη-μέλη αντιμέτωπα με σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις για τις επόμενες δεκαετίες.

Ευρωπαϊκός μέσος όρος πολύ μακριά από τα όρια αναπλήρωσης

Βάσει των πανευρωπαϊκών δεδομένων για το 2024, στην Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφηκαν κατά μέσο όρο μόλις 1,34 γεννήσεις ζώντων βρεφών ανά γυναίκα. Το ποσοστό αυτό συνιστά τη χαμηλότερη επίδοση από το 2001, έτος κατά το οποίο ξεκίνησε η συστηματική καταγραφή των συγκεκριμένων δεικτών. Η απόσταση από το όριο της φυσικής αντικατάστασης του πληθυσμού —το οποίο διεθνώς ορίζεται στις 2,10 γεννήσεις ανά γυναίκα— παραμένει αγεφύρωτη. Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι την τελευταία εικοσαετία ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ουδέποτε κατάφερε να υπερβεί το 1,57.

Η Eurostat επισημαίνει ότι ελάχιστες περιφέρειες στην Ευρώπη διατηρούν έναν ικανοποιητικό ρυθμό γεννήσεων, ο οποίος ορίζεται τουλάχιστον στις 1,75 γεννήσεις ανά γυναίκα. Συγκεκριμένα, από 14 τέτοιες περιφέρειες διαθέτουν η Βουλγαρία και η Γαλλία, έξι η Γερμανία, τρεις η Σλοβενία, από δύο η Ουγγαρία, η Ολλανδία και η Ρουμανία, ενώ από μία περιφέρεια καταγράφουν η Ιρλανδία, η Κροατία, η Σλοβακία και η Ελλάδα.

Η κατάσταση στην Ελλάδα και η εξαίρεση των Κυκλάδων

Στη χώρα μας, η δημογραφική συρρίκνωση παραμένει έντονη. Η συνολική γονιμότητα στην Ελλάδα βρίσκεται σε ιστορικό ναδίρ, αγγίζοντας μόλις τις 1,24 γεννήσεις ανά γυναίκα, γεγονός που κατατάσσει τη χώρα μεταξύ των πλέον πιεσμένων δημογραφικά κρατών του ευρωπαϊκού Νότου. Μάλιστα, σε τρεις ελληνικές περιφέρειες καταγράφονται ακραία χαμηλά ποσοστά, κάτω από 1 βρέφος ανά γυναίκα.

Φωτεινή εξαίρεση στον ελληνικό χάρτη αποτελεί η περιφέρεια των Κυκλάδων. Στα νησιά του συμπλέγματος —μεταξύ των οποίων η Άνδρος, η Σαντορίνη, η Μύκονος, η Νάξος, η Πάρος, η Σύρος, η Τήνος, η Κέα και η Μήλος— ο δείκτης γονιμότητας ανήλθε σε 1,95 γεννήσεις ζώντων βρεφών ανά γυναίκα, προσεγγίζοντας σημαντικά το επίπεδο αναπλήρωσης.

Ο «γερασμένος» ευρωπαϊκός Νότος και οι περιφέρειες κάτω από το 1

Η τάση υπογεννητικότητας εμφανίζεται ιδιαίτερα οξεία στη Νότια Ευρώπη. Στην Ισπανία, κυρίως στις βορειοδυτικές και σε ορισμένες νησιωτικές ζώνες, καθώς και στην Ιταλία —με επίκεντρο τη Σαρδηνία— τα ποσοστά βρίσκονται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Συνολικά στην ΕΕ, ποσοστά κάτω από 1 βρέφος ανά γυναίκα εντοπίζονται σε 16 περιφέρειες της Ισπανίας, επτά της Πολωνίας, πέντε της Ιταλίας, τρεις της Ελλάδας, καθώς και από δύο σε Γερμανία και Λιθουανία.

Η παρατεταμένη πτώση των γεννήσεων προκαλεί έντονο προβληματισμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς η ταχεία γήρανση του πληθυσμού ασκεί ασφυκτικές πιέσεις στα ασφαλιστικά συστήματα, στην αγορά εργασίας και στην οικονομική βιωσιμότητα της Ένωσης.