Ινστιτούτο ΕΝΑ: Στο 27,5% ο κίνδυνος φτώχειας στην Ελλάδα – Διευρύνεται το χάσμα από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Σε ανησυχητικά επίπεδα παραμένει ο κίνδυνος φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα, καθώς τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αισθητή επιδείνωση των κοινωνικών δεικτών και παράλληλη διεύρυνση της απόκλισης από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σύμφωνα με νέα εμπεριστατωμένη ανάλυση του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών (Ινστιτούτο ΕΝΑ), η χώρα καταλαμβάνει πλέον τη δεύτερη χειρότερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπολειπόμενη μόνο της Βουλγαρίας.

Με βάση τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, το ποσοστό των πολιτών που βρίσκονται αντιμέτωποι με τη φτώχεια ή τον κοινωνικό αποκλεισμό διαμορφώθηκε στο 27,5% (στοιχεία που αφορούν τα εισοδήματα του 2024), απέχοντας ελάχιστα από το 29% της Βουλγαρίας. Υπενθυμίζεται ότι ο συγκεκριμένος δείκτης αποτυπώνει το ποσοστό του πληθυσμού που αντιμετωπίζει τουλάχιστον μία από τρεις κρίσιμες συνθήκες: διαβίωση κάτω από το όριο της σχετικής φτώχειας, σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση ή ένταξη σε νοικοκυριό με εξαιρετικά χαμηλή ένταση εργασίας.

Αντιστροφή της θετικής πορείας και άνοιγμα της ψαλίδας με την Ευρώπη

Η ανάλυση του Ινστιτούτου ΕΝΑ καταδεικνύει ότι η μακροχρόνια τάση αποκλιμάκωσης του φαινομένου ανακόπηκε απότομα. Ενώ ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού είχε υποχωρήσει από το 32,4% του 2014 στο 27,4% το 2019 και περαιτέρω στο 26,1% το 2022, τα τελευταία δύο χρόνια σημειώθηκε αναστροφή: το ποσοστό ανήλθε σε 26,9% το 2023 και έφτασε το 27,5% το 2024.

Την ίδια στιγμή, στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφεται σταθερή βελτίωση. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος μειώθηκε από 21,3% το 2022 σε 21,0% το 2023 και 20,9% το 2024. Ως άμεσο αποτέλεσμα, η απόσταση που χωρίζει την Ελλάδα από την ΕΕ διευρύνθηκε δραματικά, ανεβαίνοντας από τις 4,8 ποσοστιαίες μονάδες το 2022 στις 6,6 μονάδες το 2024.

Ο αντίκτυπος της ακρίβειας στους εργαζόμενους και η κατάρρευση των ευάλωτων

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέταση των επιμέρους πληθυσμιακών ομάδων. Στους απασχολούμενους, ο κίνδυνος φτώχειας είχε περιοριστεί στο 14,7% το 2022, ωστόσο η εκδήλωση της πληθωριστικής κρίσης διέβρωσε δραστικά την αγοραστική δύναμη των μισθών. Έτσι, το ποσοστό αυξήθηκε σε 16,4% το 2023 και διαμορφώθηκε στο 16,0% το 2024, εκτοξεύοντας τη διαφορά από την ΕΕ στις 5,1 μονάδες.

Ακόμη πιο δραματική είναι η εικόνα για τους μη απασχολούμενους πολίτες, των οποίων η επιβίωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από κοινωνικές μεταβιβάσεις, συντάξεις και επιδόματα. Το ποσοστό φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στη συγκεκριμένη ομάδα εκτινάχθηκε στο 37,3% το 2024, υπερβαίνοντας ακόμη και τα επίπεδα του 2014 (37,2%), την περίοδο δηλαδή της βαθιάς οικονομικής κρίσης. Η ψαλίδα με την ΕΕ στον συγκεκριμένο τομέα διευρύνθηκε στις 5,9 μονάδες.

Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές του Ινστιτούτου ΕΝΑ, το γεγονός ότι η επιδείνωση αυτή συντελείται παρά τη μείωση της ανεργίας μαρτυρά τόσο το βαρύ πλήγμα της ακρίβειας στα νοικοκυριά όσο και την αδυναμία του εθνικού κοινωνικού κράτους να προσφέρει ουσιαστικό δίχτυ προστασίας στους πλέον ευάλωτους πολίτες.