Θεσσαλία: Συναγερμός για τη δραματική πτώση του υδροφόρου ορίζοντα και την αγροτική κρίση

Σε οριακό σημείο βρίσκεται το υδατικό ισοζύγιο στη Θεσσαλία, καθώς η στάθμη του υδροφόρου ορίζοντα καταγράφει συνεχή και ανησυχητική πτώση τις τελευταίες δεκαετίες. Η εντατική εκμετάλλευση και η ποιοτική υποβάθμιση του υπόγειου υδατικού δυναμικού της περιοχής δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στην αγροτική ανάπτυξη, απειλώντας με οικολογική και οικονομική καταστροφή την ευρύτερη θεσσαλική πεδιάδα.

Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια Μαρία Σακελλαρίου – Μακραντωνάκη, η σημερινή κατάσταση δεν είναι σε καμία περίπτωση καθησυχαστική. Το μεγαλύτερο μέρος των υπόγειων υδάτων υφίσταται τις συνέπειες της ανεξέλεγκτης υπερεκμετάλλευσης. Η πτώση της στάθμης είναι συνεχής από το 1985 έως σήμερα, με τις περιοχές της Θεσσαλίας να καταγράφουν είτε οριακή πτώση από 5 έως 10 μέτρα, είτε συνθήκες σοβαρά ελλειμματικού ισοζυγίου με απώλειες που φτάνουν τα 25 έως 60 μέτρα.

Τα αίτια αυτής της περιβαλλοντικής κρίσης είναι πολλαπλά. Η υπεράντληση για την άρδευση των μεγάλων αγροτικών εκτάσεων, η αύξηση της κατανάλωσης, οι μειωμένες βροχοπτώσεις, η αλλαγή στις πρακτικές άρδευσης και η κατασπατάληση των υδατικών πόρων οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε μη αναστρέψιμες καταστάσεις. Επιπλέον, στις παράκτιες περιοχές, η υπεράντληση προκαλεί την είσοδο του θαλασσινού νερού, το οποίο λειτουργεί σαν συγκοινωνούν δοχείο και καταστρέφει ανεπανόρθωτα τα αποθέματα γλυκού νερού.

Το πρόβλημα εντείνεται από το γεγονός ότι η Θεσσαλία αποτελεί μια περιοχή με τεράστιες αγροτικές εκτάσεις που απαιτούν μεγάλες ποσότητες νερού. Ωστόσο, η απεριόριστη και αλόγιστη παροχή νερού δεν συνεπάγεται και βελτιστοποίηση της απόδοσης των καλλιεργειών. Η επιστημονική κοινότητα τονίζει πως η άρδευση αποτελεί επιστήμη και απαιτείται η εφαρμογή ωρολογίων προγραμμάτων άρδευσης από ειδικούς, οι οποίοι γνωρίζουν σε βάθος τη σχέση νερού και φυτού.

Οι μελλοντικές ανάγκες της περιοχής σε νερό προβλέπεται να παραμείνουν υψηλές, καθώς η αγροτική δραστηριότητα στη θεσσαλική πεδιάδα θα συνεχιστεί. Εάν δεν ληφθούν άμεσα και αυστηρά μέτρα ορθολογικής διαχείρισης, το νερό –μια πηγή που πα,υει πλέον να θεωρείται δεδομένη και αστείρευτη– κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα πανάκριβο αγαθό, με το τίμημα της σημερινής σπατάλης να αποδεικνύεται βαρύ για την τοπική κοινωνία και την εθνική οικονομία.