Ευρωπαϊκός προϋπολογισμός 2028-2034: «Μπλόκο» από Γερμανία, Ολλανδία και Σουηδία στα σχέδια των Βρυξελλών

Σε τροχιά σφοδρής πολιτικής και οικονομικής αντιπαράθεσης εισέρχεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς ξεκινά η κρίσιμη διαπραγμάτευση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028-2034. Στο επίκεντρο της έντασης βρίσκεται η σθεναρή αντίδραση της Γερμανίας, της Ολλανδίας και της Σουηδίας, οι οποίες απορρίπτουν το προτεινόμενο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ύψος δαπανών, αξιώνοντας δραστικές περικοπές και αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία.

Η πρόταση των δύο τρισεκατομμυρίων και το μέτωπο των «φειδωλών»

Η αρχική πρόταση που έχει θέσει στο τραπέζι η Κομισιόν αγγίζει το ιλιγγιώδες ποσό των σχεδόν 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ. Το ποσό αυτό κρίνεται από τις Βρυξέλλες ως το απολύτως αναγκαίο για να μπορέσει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα να ανταποκριθεί στις πρωτοφανείς γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις των επόμενων ετών. Εντούτοις, οι παραδοσιακά «φειδωλές» χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά εμφανίζονται ανυποχώρητες.

Το Βερολίνο, η Χάγη και η Στοκχόλμη —οι οποίες συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους καθαρούς συνεισφέροντες στα κοινοτικά ταμεία— ξεκαθαρίζουν ότι δεν προτίθενται να συναινέσουν σε μια ανεξέλεγκτη διεύρυνση των κοινών δαπανών. Υποστηρίζουν ότι σε μια περίοδο όπου οι εθνικοί προϋπολογισμοί πιέζονται από τον πληθωρισμό, τα υψηλά επιτόκια και τις εσωτερικές δημοσιονομικές δεσμεύσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να δώσει το παράδειγμα της συνετής διαχείρισης. Για τις χώρες αυτές, η λύση δεν έγκειται στην αύξηση της συνολικής χρηματοδότησης, αλλά στην ανακατανομή των υφιστάμενων πόρων και στην αυστηρότερη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους.

Άμυνα και ανταγωνιστικότητα σε τροχιά σύγκρουσης με Συνοχή και ΚΑΠ

Η διαμάχη δεν περιορίζεται μόνο στο συνολικό νούμερο, αλλά επεκτείνεται και στην ίδια τη δομή των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων. Η νέα πραγματικότητα επιβάλλει αυξημένες δαπάνες για την ευρωπαϊκή άμυνα, την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων, την ενεργειακή αυτονομία και τη στρατηγική ανταγωνιστικότητα έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας.

Ωστόσο, η χρηματοδότηση αυτών των νέων πυλώνων απειλεί άμεσα τις παραδοσιακές πολιτικές της ΕΕ, όπως είναι η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και τα Ταμεία Συνοχής, τα οποία στηρίζουν τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες και τον πρωτογενή τομέα. Χώρες του ευρωπαϊκού Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης έχουν ήδη διαμηνύσει πως δεν πρόκειται να δεχθούν ακρωτηριασμό των κονδυλίων που διασφαλίζουν την κοινωνική και περιφερειακή σύγκλιση, διαμορφώνοντας ένα σκηνικό πόλωσης μεταξύ Βορρά και Νότου.

Ένας μακρύς και επίπονος μαραθώνιος συμβιβασμών

Καθώς η έγκριση του πολυετούς προϋπολογισμού απαιτεί ομοφωνία μεταξύ των «27» κρατών-μελών, οι διαβουλεύσεις αναμένονται εξαιρετικά σκληρές και παρατεταμένες. Η άρνηση της Γερμανίας, της Ολλανδίας και της Σουηδίας αποτελεί το πρώτο προειδοποιητικό μήνυμα προς την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι το τελικό σχέδιο θα απαιτήσει επώδυνους συμβιβασμούς.

Η Ευρώπη βρίσκεται ενώπιον ενός κρίσιμου διλήμματος: να περιορίσει τις γεωπολιτικές της φιλοδοξίες εντός αυστηρών δημοσιονομικών ορίων ή να βρει πρωτοποριακούς τρόπους χρηματοδότησης που θα γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των εθνικών συμφερόντων και του κοινού ευρωπαϊκού οράματος.