ΕΚΤ: Τα νοικοκυριά της Ευρωζώνης περιορίζουν τις δαπάνες λόγω αβεβαιότητας από τον πόλεμο στο Ιράν

Νέα τροπή παίρνει η οικονομική συμπεριφορά στην Ευρωζώνη, καθώς τα νοικοκυριά επιλέγουν να περιορίσουν δραστικά τις δαπάνες τους, επηρεαζόμενα κυρίως από τη γενικότερη γεωπολιτική αβεβαιότητα που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν και λιγότερο από την άμεση απειλή του πληθorισμού. Σύμφωνα με το τελευταίο οικονομικό δελτίο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), η καταναλωτική εμπιστοσύνη έχει υποχωρήσει αισθητά, οδηγώντας σε σημαντική εξασθένηση της δυναμικής της κατανάλωσης.

Όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία της έρευνας, η επιβράδυνση αυτή αποδίδεται κυρίως στον περιορισμό των προαιρετικών δαπανών. Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι στις πιο δραστικές περικοπές προχώρησαν τα νοικοκυριά με υψηλότερο εισόδημα, τα οποία δεν αντιμετωπίζουν άμεσους δημοσιονομικούς περιορισμούς, αλλά επιλέγουν συνειδητά να αναβάλουν τα σχέδιά τους. Αντίθετα, ανοδικά κινήθηκαν οι δαπάνες για την ενέργεια, εξαιτίας του υψηλότερου κόστους στις μεταφορές, ενώ οι βασικές ανάγκες, όπως η στέγαση και τα τρόφιμα, παρέμειναν ανθεκτικές.

Οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ επισημαίνουν ότι πέρα από τις αντικειμενικές οικονομικές πιέσεις και τις υψηλότερες τιμές που συνδέονται με τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, καθοριστικό ρόλο παίζει ένας ισχυρός ψυχολογικός παράγοντας. Το αρνητικό κλίμα λειτουργεί ανασταλτικά για την αγορά, θυμίζοντας ανάλογες αντιδράσεις που είχαν καταγραφεί κατά την περίοδο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022. Ενδεικτικά, μια πτώση 10 μονάδων στον δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης συνδέεται με μείωση περίπου 0,4 ποσοστιαίων μονάδων στην ατομική κατανάλωση.

Παρά τη μικρή βελτίωση που έχει καταγραφεί πρόσφατα στο καταναλωτικό κλίμα, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι καταναλωτές δεν έχουν αφήσει πίσω τους το αρχικό σοκ. Εάν οι πολίτης θεωρήσουν ότι οι απώλειες στο πραγματικό τους εισόδημα είναι μόνιμες, τότε η πρόσκαιρη επιβράδυνση κινδυνεύει να μετατραπεί σε πάγια οικονομική τάση, επηρεάζοντας μακροπρόθεσμα την πορεία της οικονομίας της Ευρωζώνης.