Γιατί η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να «τελειώσει» τον Έλον Μασκ: Το αδιέξοδο και οι ψίθυροι για εθνικοποίηση της SpaceX

Η πολιτική πίεση γύρω από το πρόσωπο και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του Έλον Μασκ κλιμακώνεται ραγδαία στην Ουάσιγκτον. Η ηγεσία των Δημοκρατικών στο αμερικανικό Κογκρέσο προετοιμάζει μπαράζ κοινοβουλευτικών ερευνών, εστιάζοντας στις αναθέσεις κρατικών συμβολαίων, σε πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων αλλά και στον ρόλο του επικεφαλής του DOGE για τη δραστική περικοπή των ομοσπονδιακών δαπανών. Την ίδια στιγμή, ερωτήματα εγείρονται για τον αποκλεισμό των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων από κρίσιμες δορυφορικές υπηρεσίες Starlink και Starshield στο πεδίο των μαχών, υπόθεση για την οποία είχε κινητοποιηθεί ήδη ο Γερουσιαστής Ρίτσαρντ Μπλούμενθαλ. Πίσω ωστόσο από τις πολιτικές αντιπαραθέσεις, αναδύεται μια σκληρή πραγματικότητα: η αμερικανική κυβέρνηση αδυνατεί να αποδεσμευτεί από τον Μασκ χωρίς να διακινδυνεύσει την ίδια την εθνική της ασφάλεια.

Η απόλυτη τεχνολογική μονοπωλία στο διάστημα

Η εξάρτηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη SpaceX είναι πλέον σχεδόν καθολική. Η εταιρεία κατέχει de facto μονοπωλιακή θέση σε κρίσιμες αμυντικές εφαρμογές, ελέγχοντας πάνω από τις μισές τροχιακές αποστολές παγκοσμίως κατά το τελευταίο έτος μέσω του πυραύλου Falcon 9. Ο επαναχρησιμοποιούμενος πύραυλος του Μασκ προσφέρει το χαμηλότερο κόστος μεταφοράς φορτίων στην ιστορία, αποτελώντας τη βασική πλατφόρμα των ΗΠΑ για την εκτόξευση στρατιωτικών δορυφόρων, κατασκοπευτικών δικτύων, συστημάτων πλοήγησης GPS και απόρρητων τεχνολογιών του Πενταγώνου.

Σχεδόν το 20% των συνολικών εσόδων της SpaceX —τα οποία ανήλθαν πέρυσι στα 18,7 δισεκατομμύρια δολάρια— προήλθε απευθείας από ομοσπονδιακές υπηρεσίες. Όπως παρατηρεί ο Αρμάν Μιούζι της Summit Ridge Group, η τεχνολογική πρωτοπορία του Μασκ στερείται οποιουδήποτε ουσιαστικού ανταγωνιστή, συγκεντρώνοντας πρωτοφανή ισχύ που παραπέμπει ιστορικά ακόμη και στις μονοπωλιακές συνθήκες της περιόδου του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αντίστοιχα, η Βικτόρια Σάμσον από το Secure World Foundation υπογραμμίζει πως ένας πλήρης αποκλεισμός της SpaceX αποτελεί σενάριο εκτός πραγματικότητας.

Τα όρια του Κογκρέσου και το ριζοσπαστικό σενάριο της κρατικοποίησης

Το θεσμικό πλαίσιο περιορίζει σημαντικά τις κινήσεις των νομοθετών. Το Κογκρέσο δεν διαθέτει την αρμοδιότητα ακύρωσης συμβάσεων, καθώς αυτή ανήκει αποκλειστικά στην εκτελεστική εξουσία. Το μόνο ισχυρό εργαλείο στα χέρια των βουλευτών είναι η περικοπή ή το «πάγωμα» χρηματοδοτήσεων, όπως στην περίπτωση της πρωτοβουλίας Golden Dome, μέσω της οποίας η SpaceX έχει διασφαλίσει συμβόλαια ύψους 8 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ωστόσο, ακόμη και μια τέτοια κίνηση θα άφηνε επιχειρησιακό κενό, καθώς τα εναλλακτικά ιδιωτικά προγράμματα βρίσκονται έτη φωτός πίσω σε αξιοπιστία και κόστος.

Μπροστά σε αυτό το στρατηγικό αδιέξοδο, πληθαίνουν οι ριζοσπαστικές προτάσεις. Προσωπικότητες με ισχυρή επιρροή, ανάμεσά τους ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν και ο πρώην υπουργός Εργασίας Ρόμπερτ Ράιχ, έχουν θέσει ανοιχτά στο τραπέζι το ενδεχόμενο κρατικοποίησης της SpaceX ή κρίσιμων τμημάτων της υποδομής της, όπως το δίκτυο Starlink. Παρότι η εθνικοποίηση ιδιωτικών κολοσσών θεωρείται ακραία επιλογή για το αμερικανικό καπιταλιστικό μοντέλο, δεν στερείται ιστορικού προηγουμένου σε περιόδους μείζονος κρίσης εθνικής ασφάλειας. Προς το παρόν, πάντως, ο Έλον Μασκ παραμένει ένας παίκτης πολύ ισχυρός για να περιοριστεί από τα παραδοσιακά κοινοβουλευτικά αντίβαρα.