Αφρική: Ιδρύει τον δικό της οίκο αξιολόγησης απέναντι στο παγκόσμιο μονοπώλιο των Moody’s, S&P Global και Fitch

Σε μια ιστορική κίνηση οικονομικής χειραφέτησης και αμφισβήτησης της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής των διεθνών αγορών προχωρούν οι αφρικανικές κυβερνήσεις. Με τη στήριξη της Αφρικανικής Ένωσης, ξεκινά επίσημα τη λειτουργία του ο Οργανισμός Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας της Αφρικής (AfCRA), ένα εγχείρημα που αποτελεί το επιστέγασμα προσπαθειών μιας δεκαετίας με στόχο να σπάσει το κατεστημένο των τριών διεθνών κολοσσών: Moody’s, S&P Global και Fitch Ratings.

Το υψηλό κόστος των αξιολογήσεων και η ανάγκη για ανεξαρτησία

Οι ηγέτες και οι τεχνοκράτες της αφρικανικής ηπείρου καταγγέλλουν επί μακρόν ότι το ολιγοπώλιο των τριών μεγάλων οίκων επιβάλλει ένα δυσανάλογα υψηλό και αδικαιολόγητο «ασφάλιστρο κινδύνου» στα αφρικανικά ομόλογα, αυξάνοντας δραματικά το κόστος δανεισμού. Σύμφωνα με αποκαλυπτική έκθεση του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP), οι στρεβλώσεις και οι μεροληπτικές μεθοδολογίες των παραδοσιακών οίκων έχουν στερήσει από την Αφρική περίπου 74,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε υπερβολικούς τόκους και χαμένες επενδύσεις, καθώς τα υφιστάμενα μοντέλα αδυνατούν να αποτυπώσουν τις ιδιαιτερότητες των τοπικών οικονομιών και των άτυπων αγορών.

Ο AfCRA, ο οποίος έλαβε επίσημα άδεια λειτουργίας στο Πορτ Λουί του Μαυρικίου, σχεδιάστηκε ώστε να είναι πλήρως ανεξάρτητος από κυβερνητικές παρεμβάσεις. Όπως εξήγησε ο κορυφαίος εμπειρογνώμονας και εκ των αρχιτεκτόνων του σχεδίου, Μίσεκ Μουτίζε, ο στόχος δεν είναι απλώς η ευθεία σύγκρουση με τους παραδοσιακούς οίκους, αλλά η δημιουργία ενός μοχλού ανάπτυξης για τις αφρικανικές κεφαλαιαγορές, διοχετεύοντας πόρους σε κρίσιμες υποδομές, ενέργεια και μεταποίηση.

Εστίαση στις εγχώριες αγορές και το έλλειμμα αξιολογήσεων

Παρότι η Αφρική διαθέτει σημαντική ρευστότητα, ένα τεράστιο μέρος των κεφαλαίων παραμένει αδρανές ή εγκλωβισμένο σε βραχυπρόθεσμους τίτλους, όπως τα έντοκα γραμμάτια 90 ημερών. Παράλληλα, παρατηρείται τεράστιο κενό στην κάλυψη του κρατικού και εταιρικού χρέους σε τοπικό νόμισμα. Από τα 4 τρισεκατομμύρια δολάρια των συνολικών κεφαλαίων της ηπείρου, λιγότερο από το 25% διαθέτει επίσημη αξιολόγηση, με τον συνολικό αριθμό αξιολογήσεων στην ήπειρο να υπολείπεται συντριπτικά σε σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο ανταγωνισμός με τους κολοσσούς και οι παλαιότερες εντάσεις

Ο δρόμος για τον AfCRA δεν αναμένεται εύκολος, καθώς καλείται να εδραιώσει την αξιοπιστία του απέναντι σε διεθνείς οίκους που εξαγοράζουν συστηματικά τοπικούς παίκτες – όπως η εξαγορά της GCR από τη Moody’s και της Agusto & Co από την S&P Global. Οι συγκρούσεις, ωστόσο, παραμένουν νωπές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η μετωπική σύγκρουση της Γκάνας με τη Moody’s το 2022, όταν η χώρα υποβαθμίστηκε βαθύτερα στην κατηγορία junk, με την κυβέρνηση να καταγγέλλει θεσμική μεροληψία και αναλυτές που αγνοούσαν θεμελιώδη δεδομένα της τοπικής οικονομίας.

Η λειτουργία του AfCRA σηματοδοτεί μια νέα εποχή οικονομικής διεκδίκησης, με την Αφρική να επιδιώκει να ορίσει η ίδια τους όρους αξιολόγησης του ρίσκου και της αναπτυξιακής της προοπτικής.