Ανισότητα πλούτου στην Ελλάδα: Γιατί η άνοδος στα ακίνητα διευρύνει το χάσμα αντί να το κλείνει

Παρά το γεγονός ότι οι ονομαστικές τιμές των ακινήτων στην Ελλάδα έχουν πλέον υπερβεί το ιστορικό υψηλό του 2008, η πολυαναμενόμενη διάχυση της ευημερίας στα ελληνικά νοικοκυριά δεν επιβεβαιώνεται στην πράξη. Ενώ η ακίνητη περιουσία αποτελεί παραδοσιακά τον βασικό πυλώνα περιουσίας για τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών, τα οφέλη της πρόσφατης ανάκαμψης κατανέμονται εξαιρετικά άνισα, επιτείνοντας το χάσμα ανάμεσα στα ανώτερα και τα χαμηλότερα οικονομικά στρώματα.

Η κληρονομιά των μνημονίων και η πτώση της ιδιοκατοίκησης

Οι ρίζες της σημερινής ανισότητας εντοπίζονται στην κρίση χρέους της προηγούμενης δεκαετίας. Σύμφωνα με ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), τα νοικοκυριά που είχαν λάβει στεγαστικά δάνεια υπέστησαν διπλό πλήγμα: είδαν την αξία των κατοικιών τους να καταρρέει, την ώρα που το ύψος των οφειλών παρέμενε αμετάβλητο. Για να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους, εξάντλησαν τις αποταμιεύσεις τους, χάνοντας παράλληλα πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά το 2020. Οι διαδοχικές κρίσεις της πανδημίας και της ενέργειας, σε συνδυασμό με την εκτίναξη του κόστους διαβίωσης, εμπόδισαν τα ευάλωτα νοικοκυριά να αποταμιεύσουν εκ νέου. Παράλληλα, τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης υποχώρησαν αισθητά, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων γενεών. Ως αποτέλεσμα, όταν η κτηματαγορά ανέκαμψε πλήρως, σημαντικά λιγότεροι πολίτες ήταν σε θέση να κεφαλαιοποιήσουν τη νέα υπεραξία.

Αλματώδης άνοδος των επενδύσεων για τους λίγους

Στα τέλη του 2025, ο ακαθάριστος πλούτος των Ελλήνων υπερέβη το 1 τρισεκατομμύριο ευρώ σε τρέχουσες τιμές, καταγράφοντας άνοδο 19% μέσα σε μία μόλις διετία. Η ακίνητη περιουσία εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει το 55% αυτής της αξίας (σημειώνοντας αύξηση 16%), ωστόσο η πραγματική εκτόξευση καταγράφηκε σε άλλα επενδυτικά εργαλεία που συγκεντρώνονται σχεδόν αποκλειστικά στα ανώτερα εισοδήματα.

Συγκεκριμένα, η αξία των επιχειρηματικών συμμετοχών αυξήθηκε κατά 53%, ενώ τα αμοιβαία και επενδυτικά κεφάλαια υπερδιπλασιάστηκαν. Αντίστοιχα, τα ομόλογα ενισχύθηκαν κατά 16%. Τα στοιχεία της ΕΚΤ αποτυπώνουν με σαφήνεια τη συγκέντρωση του κεφαλαίου, καθώς το πλουσιότερο 10% των ελληνικών νοικοκυριών ελέγχει πλέον το 42,3% του συνολικού καθαρού πλούτου της χώρας.

Η αντίθεση μέσου και διάμεσου πλούτου

Την πραγματική εικόνα της ανισοκατανομής υπογραμμίζει η πρόσφατη έκθεση Global Wealth Report της UBS. Μεταξύ 2020 και 2025, ο μέσος πλούτος ανά ενήλικο στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 9% φτάνοντας τα 143.343 δολάρια. Αντίθετα, ο διάμεσος πλούτος –που εκφράζει την κατάσταση του μέσου πολίτη– κατέγραψε δραματική συρρίκνωση κατά 18%, υποχωρώντας στα 59.162 δολάρια.

Σύμφωνα με μελέτες του ΙΟΒΕ και δεδομένα της Eurostat, οι επιπτώσεις αυτής της τάσης υπερβαίνουν τα αμιγώς οικονομικά μεγέθη. Με σχεδόν έναν στους επτά πολίτες να διαβιεί σε συνθήκες σοβαρής υλικής στέρησης, η ανισότητα εδραιώνεται στην πρόσβαση στην υγεία, την εκπαίδευση και τη στέγαση. Ο κίνδυνος εγκλωβισμού σε έναν φαύλο κύκλο φτώχειας καθίσταται πλέον ορατός, υπονομεύοντας την κοινωνική κινητικότητα για τις επόμενες γενιές.

ThePostPolitics Newsroom
ThePostPolitics Newsroom