Αλλαγή ώρας 2026: Πότε γυρίζουμε τα ρολόγια στη χειμερινή και γιατί «πάγωσε» η κατάργηση του μέτρου

Καθώς προχωρά το φθινόπωρο, πλησιάζει η στιγμή για την καθιερωμένη επιστροφή στη χειμερινή ώρα. Πρόκειται για μια αλλαγή που παραδοσιακά συνοδεύεται από νωρίτερο σκοτείνιασμα και έντονο προβληματισμό για τις επιπτώσεις στην καθημερινότητα και την ψυχολογία, ενώ διατηρεί στην επικαιρότητα το εύλογο ερώτημα: γιατί εξακολουθεί να εφαρμόζεται ένα μέτρο που η πλειονότητα των πολιτών έχει απορρίψει;

Πότε αλλάζει η ώρα: Η ακριβής ημερομηνία του 2026

Η μετάβαση στη χειμερινή ώρα πραγματοποιείται πάντοτε την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου. Για το 2026, το ραντεβού έχει οριστεί για τα ξημερώματα της Κυριακής 25 Οκτωβρίου. Στις 04:00 π.μ., οι δείκτες των ρολογιών θα πρέπει να μετακινηθούν μία ώρα πίσω, δείχνοντας 03:00 π.μ., προσφέροντας ουσιαστικά μία επιπλέον ώρα ύπνου.

Η εφαρμογή του μέτρου καθορίζεται από την Οδηγία 2000/84/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για τους χρήστες έξυπνων συσκευών, όπως smartphones, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και smartwatches, η διαδικασία πραγματοποιείται αυτόματα, υπό την προϋπόθεση ότι είναι ενεργοποιημένη η ρύθμιση αυτόματης ενημέρωσης ώρας μέσω δικτύου.

Η ιστορική διαδρομή και η αμφισβήτηση της ενεργειακής εξοικονόμησης

Η λογική πίσω από την αλλαγή της ώρας στηρίχθηκε ιστορικά στην εξοικονόμηση ενέργειας. Η πρώτη μαζική εφαρμογή του μέτρου έγινε το 1916, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, από τη Γερμανία και στη συνέχεια από τη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, με στόχο τον περιορισμό της κατανάλωσης άνθρακα. Αν και μετά τη λήξη του πολέμου εγκαταλείφθηκε, επανήλθε οριστικά στη δεκαετία του 1970 εξαιτίας της διεθνούς πετρελαϊκής κρίσης.

Στην Ελλάδα εφαρμόστηκε δοκιμαστικά το 1932 και υιοθετήθηκε σταθερά από το 1975, ενώ το 1996 εναρμονίστηκε πλήρως με το ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Ωστόσο, στη σύγχρονη εποχή, επιστημονικές έρευνες καταδεικνύουν ότι τα πραγματικά ενεργειακά οφέλη είναι πλέον οριακά. Η εξάπλωση των αποδοτικών λαμπτήρων τεχνολογίας LED και η αδιάκοπη χρήση κλιματιστικών και ηλεκτρονικών συσκευών έχουν εκμηδενίσει την εξοικονόμηση, ενώ αντίθετα καταγράφεται επιβάρυνση του βιολογικού ρολογιού και του κιρκάδιου ρυθμού των πολιτών.

Το ευρωπαϊκό αδιέξοδο: Γιατί παραμένει το μέτρο

Παρά τις ξεκάθαρες αντιδράσεις, η κατάργηση του μέτρου παραμένει «παγωμένη». Το 2018, σε σχετική δημόσια διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το συντριπτικό 84% των συμμετεχόντων τάχθηκε υπέρ του τερματισμού της εξαμηνιαίας αλλαγής ώρας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερψήφισε την πρόταση το 2019, θέτοντας ως στόχο την οριστική εφαρμογή της το 2021.

Η πρωτοβουλία όμως προσέκρουσε στις έντονες διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών. Οι χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά και του Νότου δεν κατόρθωσαν να συμφωνήσουν σε μια κοινή γραμμή για το ποιο καθεστώς θα έπρεπε να παγιωθεί –η θερινή ή η χειμερινή ώρα–, υπό τον φόβο ενός κατακερματισμού της εσωτερικής αγοράς με διαφορετικές ζώνες ώρας ανά γειτονικά κράτη. Έτσι, ο φάκελος τέθηκε σε εκκρεμότητα, με αποτέλεσμα οι πολίτες να συνεχίζουν να προσαρμόζουν τα ρολόγια τους δύο φορές τον χρόνο.