Gen Z: Άνεση στο TikTok, αμηχανία στην πραγματική ζωή – Το άγχος μιας γενιάς χωρίς «undo»

Μπορεί να δημιουργούν viral βίντεο σε ελάχιστα λεπτά στο TikTok και να κινούνται με απόλυτη άνεση στον ψηφιακό κόσμο, ωστόσο η είσοδος στην ενήλικη ζωή μοιάζει για πολλά μέλη της Gen Z με μια διαδρομή γεμάτη απρόβλεπτα εμπόδια. Καθημερινές, φαινομενικά απλές συνήθειες —από τον ανεφοδιασμό καυσίμων και τα τηλεφωνήματα μέχρι την παραγγελία σε ένα εστιατόριο— προκαλούν έντονο κοινωνικό άγχος σε μια γενιά που γαλουχήθηκε με την επεξεργασία περιεχομένου και την ασφάλεια του «backspace».

Το άγχος της αντλίας και η απέχθεια προς τις τηλεφωνικές κλήσεις

Μία από τις πλέον χαρακτηριστικές εκδηλώσεις αυτής της τάσης καταγράφηκε σε έρευνα της Cazoo, σύμφωνα με την οποία το 62% των νέων ηλικίας 18 έως 24 ετών βιώνει άγχος στο βενζινάδικο. Ο φόβος δεν περιορίζεται μόνο στο οικονομικό κόστος, αλλά επικεντρώνεται στην πιθανότητα δημόσιας έκθεσης: μήπως σταθμεύσουν πολύ μακριά από την αντλία, μπερδέψουν το ακροφύσιο ή κάνουν λάθος καύσιμο, ενώ άλλοι οδηγοί περιμένουν. Το αποτέλεσμα είναι συχνά η αναβολή του ανεφοδιασμού μέχρι το ρεζερβουάρ να φτάσει στα όρια του.

Παράλληλα, η συσκευή που αποτελεί μόνιμη προέκταση του χεριού τους μετατρέπεται σε πηγή δυσφορίας όταν χτυπά. Σύμφωνα με έρευνα της Uswitch, επτά στους δέκα νέους ηλικίας 18–34 ετών προτιμούν τα γραπτά μηνύματα από τις παραδοσιακές κλήσεις. Στο μήνυμα υπάρχει ο χρόνος της αναθεώρησης και της διόρθωσης, ενώ στην τηλεφωνική συνομιλία η αμήχανη παύση δεν μπορεί να κρυφτεί. Η ανάγκη αυτή οδήγησε ιδρύματα, όπως το Nottingham College στη Βρετανία, να προσφέρουν ειδικά σεμινάρια διαχείρισης τηλεφωνικού άγχους και επαγγελματικών συνομιλιών.

Αλλαγή εθιμοτυπίας και κοινωνικές ανασφάλειες

Η αποστροφή προς την άμεση επαφή αποτυπώνεται ακόμη και στις επισκέψεις σε σπίτια φίλων. Στοιχεία της Opinium δείχνουν ότι το ένα τρίτο των εκπροσώπων της Gen Z επιλέγει να στείλει μήνυμα αντί να πατήσει το κουδούνι, θεωρώντας το τελευταίο υπερβολικά επίσημο ή και παρεμβατικό. Η ευγένεια επαναπροσδιορίζεται: θεωρείται πιο διακριτικό να ειδοποιηθεί ο άλλος ψηφιακά.

Παρόμοια πίεση εμφανίζεται και στη διασκέδαση. Το λεγόμενο «άγχος μενού» αγγίζει το 86% των νέων, σύμφωνα με έρευνα της βρετανικής αλυσίδας Prezzo. Ο φόβος μήπως μετανιώσουν για την επιλογή τους, σε συνδυασμό με την πίεση του κόστους, οδηγεί συχνά έναν στους τρεις να ζητά από κάποιον άλλον στην παρέα να παραγγείλει για λογαριασμό του.

Η δύσκολη μετάβαση στην αγορά εργασίας

Το χάσμα ανάμεσα στην ψηφιακή ευχέρεια και την πραγματικότητα γίνεται ακόμη πιο έντονο στον επαγγελματικό τομέα. Έρευνα της ResumeTemplates στις Ηνωμένες Πολιτείες έδειξε ότι σχεδόν ένας στους τέσσερις νέους ηλικίας 18–27 ετών είχε συνοδευτεί από γονέα σε συνέντευξη εργασίας —είτε φυσικά είτε εκτός κάδρου σε ψηφιακή συνέντευξη. Ταυτόχρονα, διογκώνεται το φαινόμενο των NEETs (νέοι εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης), τόσο στη Βρετανία όσο και στην Ελλάδα, υπογραμμίζοντας ένα ευρύτερο έλλειμμα κοινωνικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων σε μια γενιά που μαθαίνει τώρα να ζει χωρίς φίλτρα και χωρίς τη δυνατότητα άμεσης αναίρεσης των πράξεών της.