Έρευνα PISA 2025: Σημάδια σύγκλισης με τον ΟΟΣΑ, αλλά 1 στους 2 μαθητές υστερεί στα Μαθηματικά

Μικτή είναι η εικόνα που αποτυπώνει για την Ελλάδα η νέα διεθνής έκθεση PISA 2025 του ΟΟΣΑ. Παρότι για πρώτη φορά έπειτα από μία δεκαετία ανακόπτεται η συνεχής διεύρυνση της απόστασης των επιδόσεων των Ελλήνων μαθητών από τον μέσο όρο των χωρών του Οργανισμού, τα διαρθρωτικά κενά παραμένουν βαθιά. Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο εστιάζεται στον λειτουργικό αναλφαβητισμό, καθώς σχεδόν ένας στους δύο μαθητές 15 ετών ολοκληρώνει την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς να κατέχει τις βασικές γνώσεις στα Μαθηματικά.

Τα ευρήματα σε Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες και Κατανόηση Κειμένου

Η σημαντικότερη θετική ένδειξη αφορά τα Μαθηματικά, όπου καταγράφεται τάση σχετικής σύγκλισης. Συγκεκριμένα, οι επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών υποχώρησαν κατά 6 μονάδες σε σύγκριση με το 2022, τη στιγμή που η μέση πτώση στις χώρες του ΟΟΣΑ ανήλθε σε 11 μονάδες και στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ27) σε 12 μονάδες. Στις Φυσικές Επιστήμες η πτώση στη χώρα μας ήταν 7 μονάδες (έναντι 5 στον ΟΟΣΑ), ενώ στην Κατανόηση Κειμένου η υποχώρηση έφτασε τις 16 μονάδες, κινούμενη στα ίδια επίπεδα με τον διεθνή μέσο όρο.

Παρά τη σχετική αυτή ανάσχεση της πτωτικής πορείας, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται σταθερά κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και στα τρία γνωστικά πεδία. Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν τα ποσοστά των μαθητών που δεν κατακτούν το βασικό επίπεδο δεξιοτήτων: 49,5% στα Μαθηματικά, 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου και 40,9% στις Φυσικές Επιστήμες. Παράλληλα, καταγράφονται αξιοσημείωτες ανισότητες μεταξύ των σχολείων, αν και 38 σχολικές μονάδες του δείγματος —εκ των οποίων οι 32 δημόσιες— κατάφεραν να επιτύχουν επιδόσεις πολύ υψηλότερες ή κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Ανισότητες, σχολικό περιβάλλον και ψηφιακές υποδομές

Σύμφωνα με τα πορίσματα της έρευνας, οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες συνεχίζουν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο. Ιδιαίτερη πρόκληση συνιστά η ενσωμάτωση των μαθητών με μεταναστευτικό υπόβαθρο, καθώς πάνω από τους μισούς δεν μιλούν ελληνικά στο οικογενειακό περιβάλλον και συχνά προέρχονται από ευάλωτα κοινωνικά στρώματα.

Επιπλέον, οι Έλληνες μαθητές αναφέρουν λιγότερο υποστηρικτικό μαθησιακό περιβάλλον, με περιορισμένη εφαρμογή διδακτικών μεθόδων που προάγουν την κριτική και ενεργό σκέψη, καθώς και χαμηλή αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων και της τεχνητής νοημοσύνης. Στον τομέα των υποδομών καταγράφεται σαφής πρόοδος στον αριθμό των υπολογιστών από το 2018 και έπειτα, ωστόσο ο τεχνολογικός εξοπλισμός παραμένει πίσω από τα διεθνή δεδομένα. Όσον αφορά το ανθρώπινο δυναμικό, παρότι η Ελλάδα διαθέτει χαμηλή αναλογία μαθητών ανά εκπαιδευτικό και μικρότερες τάξεις, οι ελλείψεις προσωπικού εντοπίζονται κυρίως στην περιφέρεια και στις ευάλωτες περιοχές, αναδεικνύοντας ζήτημα ορθολογικής κατανομής.

Το στοίχημα για την επόμενη ημέρα της εκπαίδευσης

Τα αποτελέσματα του PISA 2025 καθιστούν σαφές ότι το ζητούμενο για την ελληνική εκπαίδευση δεν περιορίζεται στην απλή αύξηση των πόρων. Το ουσιαστικό στοίχημα έγκειται στην ποιοτική αναβάθμιση της διδασκαλίας, στην αποτελεσματική αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού, στην ενσωμάτωση της τεχνολογίας και στη στοχευμένη υποστήριξη των μαθητών που αντιμετωπίζουν μαθησιακές και κοινωνικές δυσκολίες.