Έρευνα: Οι ΗΠΑ ενέκριναν πωλήσεις προηγμένων τσιπ της Nvidia σε εταιρεία-«φάντασμα» στην Κίνα

Σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και των μηχανισμών εποπτείας της Ουάσιγκτον εγείρει νέα δημοσιογραφική έρευνα, σύμφωνα με την οποία οι αμερικανικές αρχές ενέκριναν την εξαγωγή πανίσχυρων επεξεργαστών τεχνητής νοημοσύνης της Nvidia σε κινεζική οντότητα που φαίνεται να υπάρχει μόνο στα χαρτιά. Το ρεπορτάζ των The New York Times αποκαλύπτει ότι η άδεια πώλησης για τα εξελιγμένα τσιπ H200 δόθηκε σε εταιρείες με άμεσες διασυνδέσεις με κινεζικά σχήματα που βρίσκονται στη μαύρη λίστα του αμερικανικού κράτους για λόγους εθνικής ασφάλειας.

Μια εταιρεία-«βιτρίνα» με άδειους χώρους και δεσμούς με τη μαύρη λίστα

Στο επίκεντρο του σκανδάλου βρίσκεται η New Matrix, μια κινεζική επιχείρηση η οποία ιδρύθηκε μόλις πριν από 17 μήνες και εντάχθηκε απρόσκοπτα στον κατάλογο των εγκεκριμένων παραληπτών προηγμένης αμερικανικής τεχνολογίας. Όταν ωστόσο δημοσιογράφοι επισκέφθηκαν τη δηλωμένη έδρα της εταιρείας, αντίκρισαν έναν εντελώς άδειο χώρο, ένα γκρίζο κουφάρι με γυμνά καλώδια να κρέμονται από την οροφή εκεί όπου θα έπρεπε να υπάρχουν φωτιστικά.

Η φυσική υπόσταση της οντότητας αποδείχθηκε ανύπαρκτη: το όνομα της New Matrix δεν υπήρχε στους καταλόγους του κτιρίου, ενώ τόσο η ρεσεψιόν όσο και η διεύθυνση διαχείρισης του βιομηχανικού πάρκου δήλωσαν πλήρη άγνοια για την παρουσία της. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι οι ιδιοκτήτες της διατηρούν άμεσες σχέσεις με κινεζικό επενδυτικό κεφάλαιο (private equity), στο οποίο η αμερικανική κυβέρνηση έχει επιβάλει αυστηρές εμπορικές κυρώσεις από το 2024. Το περιστατικό αυτό, όπως επισημαίνουν αναλυτές, δεν αποτελεί μεμονωμένη παράβλεψη αλλά μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου παράκαμψης των ελέγχων.

Κενά στη δέουσα επιμέλεια και γεωπολιτικοί κίνδυνοι

Η αποκάλυψη προκαλεί έντονο προβληματισμό για το κατά πόσο τόσο το Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ όσο και η ίδια η Nvidia εφαρμόζουν ουσιαστική δέουσα επιμέλεια (due diligence) πριν από το πράσινο φως για εξαγωγές κρίσιμου υλικού. Η τεχνολογία ημιαγωγών, και ειδικότερα τα τσιπ τεχνητής νοημοσύνης H200, θεωρείται στρατηγικής σημασίας για την ανάπτυξη στρατιωτικών και κατασκοπευτικών εφαρμογών, γεγονός που καθιστά τη διαρροή της στο Πεκίνο εξαιρετικά επικίνδυνη για τα συμφέροντα της Δύσης.

Ειδικοί σε θέματα εμπορικής ασφάλειας τονίζουν ότι η χρήση εταιρειών-«βιτρίνα» αποτελεί πάγια τακτική για την απόκτηση δυτικής τεχνολογίας αιχμής από οντότητες που υπόκεινται σε διεθνείς περιορισμούς. Η ευκολία με την οποία εγκρίθηκε η New Matrix δείχνει ότι οι μηχανισμοί επαλήθευσης των τελικών χρηστών (end-user verification) πάσχουν από σοβαρές συστημικές αδυναμίες.

Το παρασκήνιο της χαλάρωσης των μέτρων και η συμφωνία του 15%

Το ζήτημα περιπλέκεται περαιτέρω από τις πρόσφατες αλλαγές στην εμπορική πολιτική των ΗΠΑ. Κατά τη διακυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν, οι εξαγωγές προηγμένων τσιπ προς την Κίνα είχαν περιοριστεί δραστικά. Ωστόσο, η διοίκηση του Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε στη χαλάρωση αυτών των περιορισμών, κατόπιν μιας πρωτοφανούς συμφωνίας βάσει της οποίας η Nvidia αποδίδει στο αμερικανικό δημόσιο ποσοστό 15% επί των εσόδων από τις πωλήσεις αυτές.

Ο επικεφαλής της εταιρείας, Τζένσεν Χουάνγκ, είχε αναπτύξει έντονη δραστηριότητα άσκησης πίεσης (lobbying) στην Ουάσιγκτον προκειμένου να διατηρήσει την πρόσβαση στην τεράστια κινεζική αγορά, σε μια περίοδο μάλιστα που ο ίδιος είχε στοχοποιηθεί από κινεζικό δίκτυο κατασκοπείας. Οι νέες αποκαλύψεις αναμένεται να αναζωπυρώσουν τη σύγκρουση στο Κογκρέσο, με πολλούς νομοθέτες να προειδοποιούν ότι τα οικονομικά οφέλη δεν μπορούν να υπερτερούν της εθνικής ασφάλειας.