Χοληστερόλη: Τι αλλάζει με τις νέες κατευθυντήριες οδηγίες – Ο καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος εξηγεί τους θεραπευτικούς στόχους

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα εξακολουθούν να αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως, ευθυνόμενα για περίπου 20 εκατομμύρια απώλειες ετησίως, κυρίως λόγω εμφραγμάτων του μυοκαρδίου και αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων. Ωστόσο, ένα σημαντικό μέρος αυτών των συμβαμάτων μπορεί να προληφθεί αποτελεσματικά μέσω του έγκαιρου εντοπισμού των παραγόντων κινδύνου. Στο επίκεντρο της σύγχρονης καρδιολογίας τίθεται πλέον η ορθή διαχείριση της χοληστερόλης, με τις διεθνείς επιστημονικές εταιρείες να επαναπροσδιορίζουν τη στρατηγική πρόληψης και αντιμετώπισης.

Όπως επισημαίνει ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών και καθηγητής Καρδιολογίας της Ιατρικής Σχολής, Γεράσιμος Σιάσος, οι δυσλιπιδαιμίες αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Η αυξημένη LDL χοληστερόλη («κακή» χοληστερόλη) διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον σχηματισμό της αθηρωματικής πλάκας στα αγγεία, καθιστώντας τον τακτικό έλεγχο απαραίτητο τόσο για την αξιολόγηση του κινδύνου όσο και για την παρακολούθηση της θεραπείας.

Εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου και αυστηρότεροι στόχοι

Οι νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες από την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία και τους ευρωπαϊκούς επιστημονικούς φορείς υπογραμμίζουν ότι η θεραπευτική απόφαση δεν πρέπει να βασίζεται σε μία μεμονωμένη εργαστηριακή τιμή. Αντίθετα, απαιτείται συνολική και εξατομικευμένη εκτίμηση του καρδιαγγειακού προφίλ κάθε ατόμου.

Στην πρωτογενή πρόληψη, αξιοποιούνται σύγχρονα υπολογιστικά εργαλεία, όπως τα ευρωπαϊκά SCORE2, SCORE2-OP και SCORE2-DIABETES, καθώς και το αμερικανικό PREVENT-ASCVD. Μέσα από αυτά συνεκτιμώνται παράγοντες όπως η ηλικία, το κάπνισμα, η αρτηριακή πίεση, ο σακχαρώδης διαβήτης και η νεφρική λειτουργία.

Στη δευτερογενή πρόληψη, όταν υπάρχει ήδη εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσος, η αντιμετώπιση γίνεται σαφώς πιο επιθετική. Η βασική αρχή που διέπει τις οδηγίες είναι: όσο υψηλότερος ο κίνδυνος, τόσο χαμηλότερος πρέπει να είναι ο στόχος της LDL. Για τους ασθενείς υψηλού κινδύνου επιδιώκονται τιμές κάτω από 70 mg/dL, ενώ για τους ασθενείς πολύ υψηλού κινδύνου ο στόχος διαμορφώνεται κάτω από 55 mg/dL ή και ακόμη χαμηλότερα σε περιπτώσεις υποτροπιαζόντων επεισοδίων.

Σύγχρονα θεραπευτικά όπλα και ο ρόλος της Lp(a)

Στο πεδίο της φαρμακευτικής αγωγής, οι στατίνες παραμένουν η θεραπεία πρώτης γραμμής με αποδεδειγμένο όφελος και ασφάλεια. Στις περιπτώσεις όπου η επιθυμητή μείωση δεν επιτυγχάνεται ή παρατηρείται δυσανεξία, η σύγχρονη ιατρική διαθέτει αποτελεσματικές επιλογές, όπως η εζετιμίμπη, τα μονοκλωνικά αντισώματα έναντι του PCSK9, το μπεμπεδοϊκό οξύ και νεότερους αναστολείς σύνθεσης του PCSK9, με τους συνδυασμούς θεραπειών να δίνουν άμεσα αποτελέσματα.

Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται πλέον στη λιποπρωτεΐνη(a) [Lp(a)]. Καθώς πρόκειται για έναν ισχυρό γενετικό παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου που παραμένει σταθερός καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, οι διεθνείς οδηγίες συστήνουν τη μέτρησή της τουλάχιστον μία φορά στην ενήλικη ζωή, προσφέροντας ένα επιπλέον εφόδιο στην έγκαιρη πρόληψη.