Στο τραπέζι τα 12 ναυτικά μίλια νότια της Κρήτης: Το σαφές μήνυμα Μητσοτάκη στην Τουρκία και ο παράγοντας της Λιβύης

Το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νότια της Κρήτης παραμένει σταθερά στο επίκεντρο του στρατηγικού σχεδιασμού της Αθήνας. Σε μια περίοδο έντονων διπλωματικών διεργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο, τόσο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης όσο και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχουν καταστήσει σαφές σε όλους τους τόνους ότι η άσκηση αυτού του δικαιώματος αποτελεί αναφαίρετη, κυριαρχική αρμοδιότητα της χώρας, η οποία θα υλοποιηθεί στον χρόνο και με τον τρόπο που θα εξυπηρετεί βέλτιστα τα εθνικά συμφέροντα.

Αναφαίρετο δικαίωμα και απάντηση στη «Γαλάζια Πατρίδα»

Η ελληνική στρατηγική εδράζεται απαρέγκλιτα στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η οποία προβλέπει ρητά το δικαίωμα κάθε παράκτιου κράτους να επεκτείνει τα χωρικά του ύδατα έως τα 12 ναυτικά μίλια. Απέναντι στο αναθεωρητικό αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» που καλλιεργεί η Άγκυρα, η ελληνική πλευρά αντιτάσσει την απόλυτη προσήλωση στη διεθνή νομιμότητα και στις πολυμερείς συνθήκες.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η θαλάσσια περιοχή νότια και δυτικά της Κρήτης δεν εμπίπτει στο τουρκικό casus belli του 1995, το οποίο αφορά το Αιγαίο Πέλαγος. Συνεπώς, οποιαδήποτε κίνηση επέκτασης στη νότια πλευρά του νησιού είναι νομικά και γεωπολιτικά αποσυνδεδεμένη από τις τουρκικές απειλές. Το σαφές μήνυμα της Αθήνας προς τη διεθνή κοινότητα και τη γείτονα είναι πως η άσκηση κυριαρχίας δεν υπόκειται σε κανένα βέτο τρίτης χώρας.

Το μέτωπο της Λιβύης και η ανατροπή του παράνομου μνημονίου

Η συζήτηση για τα 12 ναυτικά μίλια νότια της Κρήτης συνδέεται άρρηκτα με τις κρίσιμες διεργασίες για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών με τη Λιβύη. Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 παραμένει το βασικό εργαλείο αποσταθεροποίησης στην περιοχή, επιχειρώντας αυθαίρετα να ακυρώσει τη νόμιμη επήρεια των ελληνικών νησιών, πρωτίστως της Κρήτης, της Κάσου, της Καρπάθου και της Ρόδου.

Η ελληνική διπλωματία εντείνει τις επαφές της με όλες τις πλευρές στη διχασμένη πολιτικά Λιβύη, επιδιώκοντας έναν ουσιαστικό διάλογο βασισμένο στις αρχές της μέσης γραμμής και της ίσης απόστασης. Η κατοχύρωση και η έμπρακτη επιβεβαίωση των δικαιωμάτων της Κρήτης μέσω πιθανής επέκτασης των χωρικών υδάτων ενισχύει ουσιαστικά τη διαπραγματευτική θέση της Ελλάδας, θέτοντας ταυτόχρονα φραγμό στις τουρκικές αξιώσεις.

Η χρονική συγκυρία και τα επόμενα στρατηγικά βήματα

Μετά την ιστορική επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο στα 12 ναυτικά μίλια το 2021 και τις συμφωνίες μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με την Ιταλία και την Αίγυπτο, η νότια Κρήτη θεωρείται από στρατιωτικούς και διπλωματικούς αναλυτές το φυσικό επόμενο βήμα. Παράλληλα, η περιοχή παρουσιάζει έντονο ενεργειακό ενδιαφέρον, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη σεισμικές έρευνες για κοιτάσματα υδρογονανθράκων.

Η κυβέρνηση διατηρεί το ζήτημα στο τραπέζι, αξιολογώντας διαρκώς το διεθνές περιβάλλον και τις ισορροπίες ισχύος. Η επιλογή της κατάλληλης χρονικής στιγμής δεν αποτελεί ένδειξη αναποφασιστικότητας, αλλά μέρος μιας ώριμης και συνεκτικής εθνικής στρατηγικής που στοχεύει στην οριστική θωράκιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.