OFF THE RECORD: Μη μου λες να ζω με αναμνήσεις…
Πλάκα: Σχέδιο αναγέννησης για το ιστορικό αρχοντικό του ΙΚΥ που λαβώθηκε από την έκρηξη στη Λυσικράτους

Στη συμβολή της ιστορίας με τη σύγχρονη αστική μνήμη, στον αριθμό 14 της οδού Λυσικράτους στην Πλάκα, στέκει επιβλητικό αλλά βαθιά πληγωμένο ένα εμβληματικό νεοκλασικό αρχοντικό. Πρόκειται για την ιστορική έδρα του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ), η οποία βρέθηκε διαγωνίως απέναντι από το επίκεντρο της καταστροφικής έκρηξης του περασμένου Σεπτεμβρίου – ενός τραγικού συμβάντος που στοίχισε τη ζωή σε έξι ανθρώπους και συγκλόνισε την πρωτεύουσα. Παρά τα τραύματά του, το κτίριο ετοιμάζεται πλέον να γυρίσει σελίδα, καθώς δρομολογούνται οι διαδικασίες για τη ριζική αποκατάσταση και την επανάχρησή του ως πολυδύναμου πολιτιστικού κόμβου.
Το αποτύπωμα του χρόνου και οι ζημιές από το ωστικό κύμα
Το αρχοντικό, χτισμένο το 1908 ως ιδιωτική κατοικία με αμιγή νεοκλασική μορφολογία, περίτεχνα μαρμαρόγλυπτα φουρούσια και τρία χαρακτηριστικά αετώματα στον όροφο, πέρασε στην ιδιοκτησία του ΙΚΥ το 1956 μέσω του κληροδοτήματος Νικολάου Χρυσοβέργη. Το 1977 χαρακτηρίστηκε διατηρητέο μνημείο. Ωστόσο, μετά τις βλάβες που υπέστη στον σεισμό του 1999, το ακίνητο σταδιακά εκκενώθηκε και αφέθηκε στη φθορά, εγκλωβισμένο σε γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, άγονους διαγωνισμούς μίσθωσης και σχέδια αξιοποίησης που έμειναν στα χαρτιά.
Το ισχυρό ωστικό κύμα της πρόσφατης έκρηξης επέτεινε την ευαλωτότητά του. Προκάλεσε ολοσχερή θραύση των υαλοπινάκων, εκτεταμένες ζημιές στα ξύλινα κουφώματα και αποκολλήσεις σε τμήματα των σπάνιων οροφογραφιών των αρχών του 20ού αιώνα. Όπως επιβεβαίωσε η αυτοψία κλιμακίου μηχανικών του Υπουργείου Πολιτισμού, οι βλάβες ευτυχώς δεν αφορούν τον φέροντα οργανισμό του κτιρίου, γεγονός που καθιστά τις ζημιές πλήρως αναστρέψιμες μέσω εξειδικευμένων επεμβάσεων συντήρησης.

Από την εγκατάλειψη στην επανάχρηση: Ένας νέος πόλος πολιτισμού
Η ανάγκη διάσωσης του μνημείου ενεργοποίησε τα ανακλαστικά της διοίκησης του ΙΚΥ. Η πρόεδρος του Ιδρύματος, Βάσω Κιντή, είχε ήδη εκκινήσει επαφές με το Υπουργείο Παιδείας, το Υπουργείο Πολιτισμού και την Περιφέρεια Αττικής, οι οποίες εντάθηκαν μετά το πρόσφατο πλήγμα. Άμεσα αναμένεται η έκδοση ειδικού προεδρικού διατάγματος από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για τον «καθορισμό συμπληρωματικής χρήσης σε διατηρητέο κτίριο», ανοίγοντας τον δρόμο για τη χρηματοδότηση και τη δημοπράτηση του έργου.
Το σχέδιο προβλέπει τη μετατροπή των ευρύχωρων σαλονιών, του δώματος με την ανεμπόδιστη θέα προς την Ακρόπολη και την Πύλη του Αδριανού, καθώς και της εσωτερικής αυλής με τον αιωνόβιο φοίνικα, σε χώρους εκθέσεων, συνεδρίων, εκπαιδευτικών δράσεων και φύλαξης αρχείων. Ενταγμένο σε έναν άτυπο πολιτιστικό περίπατο δίπλα στο Μουσείο Ακρόπολης, το Αρχείο Καβάφη και το Θέατρο Τέχνης, το αναγεννημένο αρχοντικό φιλοδοξεί να αποτελέσει ζωντανό κύτταρο παιδείας, διασώζοντας όχι μόνο ένα κομμάτι της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της Αθήνας, αλλά και μια παρακαταθήκη κοινωνικής προσφοράς.























