Ξενοφών Κοντιάδης: Τι ισχύει νομικά για την αποφυλάκιση και την ενδεχόμενη εκλογική κάθοδο του Ηλία Κασιδιάρη

Στο επίκεντρο της πολιτικής και νομικής επικαιρότητας επανέρχεται το ζήτημα της ενδεχόμενης αποφυλάκισης του καταδικασμένου για διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης «Χρυσή Αυγή», Ηλία Κασιδιάρη, καθώς και το κατά πόσο το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο του επιτρέπει να συμμετάσχει εκ νέου σε εκλογικές διαδικασίες. Ο καθηγητής Δημοσίου Δικαίου και Κοινωνικής Διοίκησης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Ξενοφών Κοντιάδης, προχώρησε σε μια εμπεριστατωμένη νομική ανάλυση, αποσαφηνίζοντας τις λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στην έκτιση της ποινής, τη στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων και την εκλογική νομοθεσία.

Το νομικό πλαίσιο για την υφ’ όρον απόλυση και τα πολιτικά δικαιώματα

Όπως επισημαίνει ο κ. Κοντιάδης, η αίτηση αποφυλάκισης υπό όρους αποτελεί μια διαδικασία που προβλέπεται ρητά από τον Ποινικό Κώδικα για όλους τους κρατουμένους που έχουν εκτίσει το απαιτούμενο μέρος της ποινής τους, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτόματη εξάλειψη των νομικών συνεπειών της καταδίκης τους. Το αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο εξετάζει τις τυπικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις, αξιολογώντας τη συμπεριφορά του κρατουμένου εντός του σωφρονιστικού καταστήματος και την πιθανότητα τέλεσης νέων αδικημάτων.

Αναφορικά με τη στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων, ο συνταγματολόγος ξεκαθαρίζει ότι, με βάση το ισχύον Σύνταγμα και τον Ποινικό Κώδικα, η οριστική στέρηση του δικαιώματος του εκλέγειν και εκλέγεσθαι επέρχεται μόνο μετά από αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση. Δεδομένου ότι η υπόθεση της Χρυσής Αυγής εκδικάζεται ακόμη σε δεύτερο βαθμό στο Εφετείο, η πρωτόδικη απόφαση δεν επιφέρει αυτόματα την πλήρη και οριστική στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων μέσω της ποινικής οδού.

Τα νομοθετικά «μπλόκα» και η κρίση του Αρείου Πάγου

Ωστόσο, η ενδεχόμενη αποφυλάκιση δεν ανοίγει αυτόματα τον δρόμο για την ανεμπόδιστη επιστροφή στον εκλογικό στίβο. Ο Ξενοφών Κοντιάδης υπενθυμίζει τις διαδοχικές νομοθετικές ρυθμίσεις που ψηφίστηκαν από τη Βουλή τα προηγούμενα χρόνια, οι οποίες θέτουν αυστηρά κριτήρια για την ανακήρυξη συνδυασμών και υποψηφίων από το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου.

Σύμφωνα με το ισχύον εκλογικό δίκαιο, απαγορεύεται η συμμετοχή σε εκλογές κομμάτων των οποίων η πραγματική ηγεσία ασκείται από πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί, έστω και πρωτόδικα, για συγκεκριμένα βαριά αδικήματα, συμπεριλαμβανομένης της διεύθυνσης εγκληματικής οργάνωσης. Αυτό σημαίνει ότι ο Άρειος Πάγος διατηρεί τον τελικό έλεγχο και τη δικαιοδοσία να αποκλείσει συνδυασμούς που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τον συγκεκριμένο καταδικασθέντα, όπως συνέβη και στις προηγούμενες εθνικές κάλπες.

Η διάκριση ανάμεσα σε μεμονωμένη υποψηφιότητα και κομματικό σχηματισμό

Ένα κρίσιμο νομικό σημείο που αναδεικνύει ο καθηγητής είναι η διαφορά ανάμεσα στην κάθοδο μέσω πολιτικού κόμματος και στη μεμονωμένη υποψηφιότητα ως ανεξάρτητος υποψήφιος. Ενώ το νομοθετικό πλαίσιο απαγορεύει τη συμμετοχή κομμάτων με «υποκρυπτόμενη ηγεσία», το ζήτημα της μεμονωμένης καθόδου ενός προσώπου χωρίς αμετάκλητη καταδίκη αποτελεί διαφορετικό νομικό πεδίο, το οποίο όμως υπόκειται επίσης σε αυστηρούς συνταγματικούς και νομοθετικούς περιορισμούς.

Συμπερασματικά, όπως τονίζει ο κ. Κοντιάδης, η πιθανή αποφυλάκιση ενός κρατουμένου αποτελεί αυστηρά δικαστική κρίση που βασίζεται στους όρους του σωφρονιστικού νόμου, αλλά η πολιτική και εκλογική του δραστηριότητα παραμένει άμεσα ελεγχόμενη και ουσιαστικά δεσμευμένη από το ειδικό θεσμικό πλαίσιο που έχει διαμορφωθεί για την προστασία της δημοκρατικής τάξης.