Ντίζελ: Ποιος πόλεμος εκτοξεύει τις τιμές στα ύψη – Το Ιράν ή η Ουκρανία;

Η διεθνής αγορά καυσίμων βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή κρίση προσφοράς, καθώς δύο ταυτόχρονα πολεμικά μέτωπα συμπιέζουν δραματικά τα παγκόσμια αποθέματα ντίζελ. Το ερώτημα σχετικά με το ποια σύγκρουση ευθύνεται περισσότερο για την εκτίναξη των τιμών έχει μετατραπεί σε αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να επιρρίπτει ευθύνες στο Κίεβο. Ωστόσο, τα πραγματικά δεδομένα των θαλάσσιων ροών και των εξαγωγών αποκαλύπτουν μια πολύ πιο περίπλοκη πραγματικότητα.

Η γεωγραφία των απωλειών: Στενά του Ορμούζ εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων

Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, οι επιπτώσεις της σύγκρουσης με το Ιράν στις παγκόσμιες εξαγωγές ντίζελ είναι ποσοτικά μεγαλύτερες από εκείνες που καταγράφονται στο ρωσικό μέτωπο. Τα στοιχεία της εταιρείας παρακολούθησης θαλάσσιων μεταφορών Kpler δείχνουν ότι οι χώρες του Περσικού Κόλπου εξήγαν περίπου 1,4 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ ημερησίως το 2025. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2026, οι εξαγωγές αυτές κατέρρευσαν στα 670.000 βαρέλια την ημέρα, εξαιτίας των πολεμικών επιχειρήσεων και των σοβαρών διαταραχών στα Στενά του Ορμούζ.

Την ίδια ώρα, οι εξαγωγές της Ρωσίας συρρικνώθηκαν από 810.000 βαρέλια ημερησίως σε μόλις 140.000 βαρέλια. Ενώ η μείωση των ρωσικών ροών ανέρχεται σε 670.000 βαρέλια, οι απώλειες από τη Μέση Ανατολή ξεπερνούν τα 730.000 βαρέλια ημερησίως. Παρά την ανάκαμψη των διελεύσεων αργού πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ, η αγορά διυλισμένων προϊόντων παραμένει εξαιρετικά πιεσμένη, αποδεικνύοντας ότι η ροή αργού δεν εγγυάται την αυτόματη εξομάλυνση της διύλισης.

Ουκρανικά πλήγματα και πολιτικές αναταράξεις στην Ουάσιγκτον

Παρά τα αριθμητικά δεδομένα της Μέσης Ανατολής, η επίδραση του πολέμου στην Ουκρανία παραμένει καταλυτική. Οι στοχευμένες επιθέσεις του Κιέβου με μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξαν καίρια ρωσικά διυλιστήρια. Ο Τζόναθαν Λίντερ Μέιναρντ από το King’s College London επισημαίνει ότι η πτώση των ρωσικών εξαγωγών οφείλεται κυρίως σε αυτά τα πλήγματα και όχι στις διεθνείς κυρώσεις, θέτοντας ουσιαστικά εκτός αγοράς τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα ντίζελ στον κόσμο.

Η κατάσταση οδήγησε τον Ντόναλντ Τραμπ σε ανοιχτή σύγκρουση με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ζητώντας τον άμεσο τερματισμό των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές. Μάλιστα, η πρόθεση του Αμερικανού προέδρου να προχωρήσει σε συμφωνία εισαγωγής ρωσικού ντίζελ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από Ρεπουμπλικάνους νομοθέτες αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση, με την Κάγια Κάλας να ζητά την επιβολή αυστηρών κυρώσεων.

Το διπλό σοκ στην παγκόσμια οικονομία και ο πληθωρισμός

Συνολικά, οι παγκόσμιες εξαγωγές ντίζελ μειώθηκαν από 6,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε 5,8 εκατομμύρια, εξέλιξη που ώθησε τις τιμές λιανικής σε επίπεδα ρεκόρ. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το καύσιμο εκτινάχθηκε στα 6,20 δολάρια ανά γαλόνι από 3,50 δολάρια πριν την κρίση, ενώ στη Βρετανία άγγιξε τις 199 πένες ανά λίτρο.

Όπως τονίζει ο Πολ ντε Λέου από το Robert Gordon University, η αγορά δεν υποφέρει από μία μόνο αιτία, αλλά από τη συνδυαστική πίεση δύο μεγάλων κρίσεων. Δεδομένου ότι το ντίζελ κινεί τη διεθνή ναυτιλία και τις χερσαίες εμπορευματικές μεταφορές, η διατήρηση των τιμών σε ιστορικά υψηλά επίπεδα απειλεί να τροφοδοτήσει ένα νέο κύμα παγκόσμιου πληθωρισμού.