Κηφισός σε κρίση: Τι αποκαλύπτουν οι επιστημονικές έρευνες για τη ρύπανση και τον πλημμυρικό κίνδυνο στην Αττική

Στο επίκεντρο έντονου επιστημονικού και περιβαλλοντικού προβληματισμού βρίσκεται εκ νέου ο Κηφισός, μετά και το πρόσφατο περιστατικό παράνομης απόρριψης βιομηχανικών αποβλήτων υψηλής οξύτητας σε φρεάτιο στο Αιγάλεω. Το συμβάν αυτό δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση, αλλά αναδεικνύει μια διαχρονική παθογένεια που απειλεί τόσο τη δημόσια υγεία όσο και την ασφάλεια των κατοίκων του λεκανοπεδίου.

Μιλώντας στα «Παραπολιτικά», ο καθηγητής της Σχολής Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), Ανδρέας Καλλιώρας, περιγράφει τη διπλή απειλή που αντιμετωπίζει ο μεγαλύτερος ποταμός της Αττικής: από τη μία πλευρά τη συνεχή χημική επιβάρυνση και από την άλλη τον υπαρκτό πλημμυρικό κίνδυνο που προκαλεί η άναρχη αστικοποίηση.

Χημικό «κοκτέιλ» και παντοτινά χημικά στα νερά του ποταμού

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα ερευνών του ΕΜΠ και ευρωπαϊκών προγραμμάτων, ο Κηφισός λειτουργεί ως αποδέκτης πολλαπλών πηγών ρύπανσης από το ύψος της Μεταμόρφωσης έως τις εκβολές του. Οι εργαστηριακές αναλύσεις καταγράφουν υψηλά ρυπαντικά φορτία που περιλαμβάνουν βιομηχανικούς οργανικούς διαλύτες, φαρμακευτικές ενώσεις, καθώς και ουσίες που μαρτυρούν την καθημερινή ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως καφεΐνη, νικοτίνη και ναρκωτικά.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η παρουσία των λεγόμενων «παντοτινών χημικών» (forever chemicals), ενώσεων που παραμένουν αναλλοίωτες στο περιβάλλον για δεκαετίες. Όπως επισημαίνει ο κ. Καλλιώρας, η διαδρομή των ρύπων καταλήγει στη θάλασσα του παραλιακού μετώπου, με αποτέλεσμα οι επικίνδυνες ουσίες να μπορούν να εισέλθουν στην ανθρώπινη τροφική αλυσίδα, κυρίως μέσω της κατανάλωσης αλιευμάτων.

Πλημμυρικός κίνδυνος: Ποιες περιοχές βρίσκονται στο «κόκκινο»

Πέρα από την οικολογική υποβάθμιση, ο Κηφισός παραμένει μια κρίσιμη υδρολογική πρόκληση για την ασφάλεια της Αττικής. Η εκτεταμένη δόμηση των τελευταίων δεκαετιών και ο περιορισμός του φυσικού υδρογραφικού δικτύου έχουν μειώσει δραστικά την παροχετευτική ικανότητα του ποταμού, αυξάνοντας παράλληλα τον όγκο των ομβρίων υδάτων που καταλήγουν σε αυτόν.

Ο καθηγητής του ΕΜΠ υπογραμμίζει ότι η ρίζα του πλημμυρικού κινδύνου δεν εντοπίζεται αποκλειστικά στην κλιματική αλλαγή, αλλά στον τρόπο ανάπτυξης του αστικού ιστού. Οι πλέον ευάλωτες περιοχές εντοπίζονται στο νότιο τμήμα της λεκάνης απορροής, από τη Νέα Φιλαδέλφεια και νοτιότερα έως το παραλιακό μέτωπο, όπου συγκεντρώνονται οι μεγαλύτερες απορροές των ανάντη περιοχών.

Η ανάγκη εκσυγχρονισμού των υποδομών

Αν και ο εγκιβωτισμός κρίσιμων τμημάτων του ποταμού με οπλισμένο σκυρόδεμα έχει αυξήσει την ανθεκτικότητα σε σχέση με το παρελθόν, οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Για την αποτελεσματική θωράκιση της πρωτεύουσας, απαιτείται συνδυασμός αυστηρών ελέγχων για την πάταξη των παράνομων απορρίψεων και άμεσος εκσυγχρονισμός των δικτύων αποχέτευσης και ομβρίων υδάτων, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι διαρροές και να διασφαλιστεί η βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων.