Κάτω από τη βάση η Ελλάδα στην καινοτομία: Οι επιδόσεις στην Ευρώπη και οι διαχρονικές αδυναμίες

Σε μια πορεία δύο ταχυτήτων εξακολουθεί να κινείται η καινοτομία στην ελληνική οικονομία, σύμφωνα με τα ευρήματα της διεθνούς έκθεσης Global Innovation Index 2026 του Παγκόσμιου Οργανισμού Διανοητικής Ιδιοκτησίας (WIPO). Αν και η χώρα διαθέτει επιστημονικό δυναμικό διεθνούς επιπέδου και καταγράφει αξιοσημείωτη παραγωγή έρευνας, παραμένει καθηλωμένη σε χαμηλές θέσεις στην ευρωπαϊκή κατάταξη, εξαιτίας της αδυναμίας μετουσίωσης της γνώσης σε εμπορεύσιμα προϊόντα και υπηρεσίες.

Η διεθνής κατάταξη και η σύγκριση στην Ευρώπη

Στη συνολική αξιολόγηση 139 οικονομιών, η Ελλάδα κατέλαβε την 41η θέση παγκοσμίως, σημειώνοντας οριακή άνοδο μίας θέσης σε σχέση με την 42η θέση του 2025. Ωστόσο, σε ευρωπαϊκό επίπεδο η εικόνα είναι απογοητευτική, καθώς η χώρα βρίσκεται στην 27η θέση ανάμεσα σε 39 ευρωπαϊκές οικονομίες, μένοντας πίσω από κράτη της ευρύτερης περιοχής.

Χαρακτηριστικό είναι ότι η Βουλγαρία καταλαμβάνει την 37η θέση στον κόσμο και την 24η στην Ευρώπη, ξεπερνώντας την Ελλάδα. Υψηλότερες θέσεις καταγράφουν επίσης η Κύπρος (29η), η Ισπανία (28η) και η Ιταλία (27η), ενώ η Ελλάδα διατηρεί προβάδισμα έναντι χωρών όπως η Κροατία (46η) και η Ρουμανία (49η). Στην κορυφή του παγκόσμιου δείκτη διατηρείται για άλλη μια χρονιά η Ελβετία, ακολουθούμενη από τη Σουηδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ την πρώτη εξάδα συμπληρώνουν η Νότια Κορέα, η Σιγκαπούρη και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Τα ισχυρά «χαρτιά»: Έρευνα, υποδομές και επιστημονικό ταλέντο

Στα θετικά στοιχεία της έκθεσης καταγράφεται η ισχυρή επίδοση της Ελλάδας στους τομείς των υποδομών (23η θέση) και του ανθρώπινου κεφαλαίου (28η θέση). Η χώρα κατατάσσεται στην αξιοπρόσεκτη 16η θέση παγκοσμίως ως προς τον όγκο και την ποιότητα των επιστημονικών και τεχνικών δημοσιεύσεων, υπογραμμίζοντας το υψηλό επίπεδο των ακαδημαϊκών της ιδρυμάτων.

Παράλληλα, ικανοποιητικές κρίνονται οι επιδόσεις στον αριθμό των ερευνητών ανά εκατομμύριο κατοίκων (24η θέση), στις δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D) ως ποσοστό του ΑΕΠ (26η θέση), καθώς και στην παραγωγή αποφοίτων στους κλάδους των θετικών επιστημών και της μηχανικής (35η θέση).

Το χάσμα εργαστηρίου – αγοράς και το δημογραφικό «αγκάθι»

Εκεί όπου η Ελλάδα υστερεί δραματικά είναι η διασύνδεση της ακαδημαϊκής έρευνας με την πραγματική οικονομία. Στον κρίσιμο δείκτη της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων για κοινά ερευνητικά προγράμματα, η χώρα κατακρημνίζεται στην 115η θέση παγκοσμίως, ενώ στην ανάπτυξη επιχειρηματικών συστάδων (clusters) περιορίζεται στην 125η θέση.

Σοβαρά εμπόδια δημιουργεί επίσης το θεσμικό πλαίσιο, με τη χώρα να κατατάσσεται 65η στους θεσμούς και 86η στο επιχειρηματικό περιβάλλον. Η σταθερότητα του ρυθμιστικού πλαισίου για την άσκηση επιχειρηματικότητας βρίσκεται στην 76η θέση, ενώ στις πολιτικές καλλιέργειας επιχειρηματικής κουλτούρας η Ελλάδα βρίσκεται στην 59η θέση. Τέλος, μακροπρόθεσμη απειλή συνιστά το δημογραφικό πρόβλημα, με τη χώρα να υποχωρεί στην 131η θέση ως προς το ποσοστό των νέων ηλικίας 0-24 ετών στον συνολικό πληθυσμό, περιορίζοντας τις μελλοντικές δεξαμενές ταλέντου και παραγωγικότητας.