Θεσσαλονίκη: Εγκαινιάστηκε η έκθεση των επαναπατρισθέντων εκκλησιαστικών κειμηλίων στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού

Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και ιστορικής δικαίωσης πραγματοποιήθηκαν στη Θεσσαλονίκη τα εγκαίνια της έκθεσης των 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Τα πολύτιμα αυτά τεκμήρια της ορθόδοξης πίστης και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Μακεδονίας επιστρέφουν στον τόπο τους έπειτα από 109 ολόκληρα χρόνια, αποκαθιστώντας έναν ιστορικό δεσμό που παρέμενε ζωντανός στη συλλογική μνήμη. Στην εκδήλωση παρέστησαν εκπρόσωποι της πολιτειακής ηγεσίας, ιεράρχες, μέλη του κλήρου και της μοναστικής κοινότητας.

Ιστορική συμφωνία και αποκατάσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς

Ο επαναπατρισμός των θησαυρών κατέστη εφικτός χάρη στο Μνημόνιο Κατανόησης που υπεγράφη μεταξύ των Υπουργείων Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας. Τα αντικείμενα είχαν αφαιρεθεί το 1917 και φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας στη Σόφια. Στο πλαίσιο της συμφωνίας και ακολουθώντας τη σύγχρονη διεθνή πρακτική για τα ανθρώπινα κατάλοιπα, η ελληνική πλευρά παρέδωσε στη Βουλγαρία τα οστά που ταυτοποιήθηκαν ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ και σε συγγενικά του πρόσωπα, τα οποία είχαν ανακαλυφθεί το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, υπογράμμισε κατά την ομιλία της τη σημασία της συμφωνίας, σημειώνοντας ότι ανοίγει τον δρόμο για τη διεκδίκηση και των υπόλοιπων κειμηλίων. Όπως επεσήμανε, Έλληνες επιστήμονες αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να μεταβούν σε βουλγαρικά ιδρύματα και μουσεία για να τεκμηριώσουν περαιτέρω έργα, αντικείμενα και χειρόγραφα, υλοποιώντας τη σχετική κυβερνητική εντολή για πλήρη διερεύνηση.

Ο πλούτος και η ταυτότητα των εκθεμάτων

Τη φιλοσοφία της έκθεσης ανέλυσε η Διευθύντρια του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού, Φλώρα Καραγιάννη, τονίζοντας πως η ταυτοποίηση των κειμηλίων έγινε με βάση επιγραφές και βιβλιογραφικά δεδομένα. Τα αντικείμενα προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, καθώς και την Ιερά Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Νάουσας.

Χρονολογούμενα από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα, τα εκθέματα περιλαμβάνουν λειτουργικό εξοπλισμό της μεταβυζαντινής περιόδου: δισκοπότηρα, σταυροθήκες, ενεπίγραφες λειψανοθήκες, εξαιρετικά ριπίδια με περίκλειστα σμάλτα, καθώς και μία εντυπωσιακή ξύλινη θύρα ναού. Ξεχωρίζουν επίσης σπάνια αρχιερατικά άμφια —μεταξύ των οποίων δύο επιγονάτια, εκ των οποίων το ένα φιλοτεχνημένο από την κεντήστρα Αργυρώ στην Κωνσταντινούπολη— αλλά και περίτεχνα έργα Ηπειρωτών αργυροχόων από το Λινοτόπι.

Η περιοδική έκθεση στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού θα διαρκέσει έως τις 5 Νοεμβρίου. Αμέσως μετά, τα πολύτιμα κειμήλια θα πάρουν τον τελικό δρόμο της επιστροφής προς τις ιστορικές μονές και τους ναούς από όπου αποσπάστηκαν.