Ενεργειακή κρίση: «Λευκή πετσέτα» από την ΕΕ απέναντι στο ράλι σε φυσικό αέριο, ρεύμα και ντίζελ

Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αλλά ουσιαστικά χωρίς αποτελεσματικά εργαλεία παρέμβασης, βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση ενόψει του επερχόμενου χειμώνα. Οι υπουργοί Ενέργειας των κρατών-μελών, κατά τη διάρκεια της συνόδου τους στο Λουξεμβούργο, αναγνώρισαν εμμέσως πλην σαφώς ότι τα περιθώρια άσκησης δραστικής πολιτικής έχουν στερέψει. Την ίδια στιγμή, οι τιμές του φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν πάνω από το ψυχολογικό φράγμα των 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα για πρώτη φορά από το 2022, παρασύροντας το ηλεκτρικό ρεύμα και το ντίζελ σε ένα νέο πληθωριστικό σπιράλ.

Εξάντληση των διαθέσιμων μέτρων και πολιτικό αδιέξοδο

Η συνειδητοποίηση ότι οι Βρυξέλλες έχουν ξεμείνει από βραχυπρόθεσμες λύσεις κυριάρχησε στις συνομιλίες των αξιωματούχων. «Έχουμε εξαντλήσει τις περισσότερες από τις άμεσες επιλογές μας. Αυτό που απομένει είναι καθαρά η διαχείριση της κρίσης», παραδέχθηκε ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος. Η εκτίναξη του κόστους αποδίδεται στις αγορές πανικού για την πλήρωση των δεξαμενών αποθήκευσης, σε συνδυασμό με τις εντεινόμενες γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή.

Παράλληλα, τα κράτη-μέλη απέκλεισαν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο να ζητηθεί από τους πολίτες υποχρεωτική μείωση της κατανάλωσης, φοβούμενα το δυσβάσταχτο πολιτικό και κοινωνικό κόστος. Ο Ιρλανδός υπουργός Ενέργειας, Ντάρα Ο’Μπράιεν, επεσήμανε ρεαλιστικά πως «δεν υπάρχει μαγικό ραβδί για να εξαφανιστούν οι αυξήσεις», υπογραμμίζοντας ότι οι περισσότερες βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις έχουν ήδη αξιοποιηθεί. Από την πλευρά του, ο Φινλανδός υφυπουργός Μίκα Νύκανεν τάχθηκε υπέρ των κινήτρων για ενεργειακή απόδοση αντί περιορισμών, ενώ η Σουηδή υπουργός Έμπα Μπους σημείωσε ότι οι ίδιες οι υψηλές τιμές θα συμπιέσουν αναπόφευκτα τη ζήτηση.

Επιστροφή στις επιδοτήσεις και διαφωνίες για τον δημοσιονομικό χώρο

Μπροστά στις έντονες αντιδράσεις, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, εγκατέλειψε τις αρχικές εισηγήσεις για περιορισμό της κατανάλωσης, προειδοποιώντας για έναν εξαιρετικά δύσκολο χειμώνα. Ως εκ τούτου, το βάρος μετατοπίζεται εκ νέου στις κρατικές επιδοτήσεις. Ωστόσο, ο κ. Γιόργκενσεν υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε ενίσχυση –είτε αφορά ορυκτά καύσιμα είτε πράσινη ενέργεια– οφείλει να είναι απολύτως στοχευμένη και προσωρινή.

Από την έναρξη των γεωπολιτικών αναταράξεων, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν δαπανήσει πάνω από 18 δισεκατομμύρια ευρώ σε φοροαπαλλαγές και ενισχύσεις καυσίμων. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, καλώντας τους ηγέτες να μην στρεβλώσουν την ενιαία αγορά μέσω ανεξέλεγκτων επιδοτήσεων. Η προσέγγιση αυτή, ωστόσο, προκαλεί τριβές. Χώρες όπως η Ελλάδα διεκδικούν μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, ενώ άλλες χώρες, όπως η Λιθουανία διά του υπουργού της Λούκας Σαβίτσκας, προειδοποιούν για τον κίνδυνο κατακερματισμού των ενιαίων ευρωπαϊκών κανόνων.