Ελληνική ακτοπλοΐα: Οι προκλήσεις, το χρηματοδοτικό κενό και τα τρία σενάρια για το μέλλον

Σε μια ιστορική και κρίσιμη καμπή εισέρχεται η ελληνική ακτοπλοΐα, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη πρόκληση δομικού μετασχηματισμού της μετά την απελευθέρωση της αγοράς. Σύμφωνα με την 25η ετήσια μελέτη της εταιρείας χρηματοοικονομικών συμβούλων XRTC Business Consultants, ο κλάδος καλείται να διαχειριστεί την πιεστική ανάγκη ανανέωσης ενός γηρασμένου στόλου, τη συμμόρφωση με τους αυστηρούς περιβαλλοντικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις γεωπολιτικές κρίσεις που εκτοξεύουν το λειτουργικό κόστος, την ώρα που το κράτος πιέζει για τη συγκράτηση των τιμών στα εισιτήρια.

Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής της XRTC, Γιώργος Ξηραδάκης, η ανταγωνιστικότητα του κλάδου δεν θα κριθεί μόνο από την επιβατική κίνηση, αλλά από τη συνεργασία όλων των φορέων για τη δημιουργία ενός βιώσιμου μοντέλου. Η πράσινη μετάβαση αποτελεί ένα κεφαλαιουχικό εγχείρημα, με το συνολικό χρηματοδοτικό κενό να ξεπερνά τα 5 δισ. ευρώ σε ορίζοντα εικοσιπενταετίας. Η σταδιακή εφαρμογή των κανονισμών EU ETS και FueIeu Maritime, σε συνδυασμό με την υποχρέωση αγοράς δικαιωμάτων ρύπων στο 100% από το 2026, αυξάνουν μόνιμα τα έξοδα των εταιρειών, οι οποίες καλούνται να επενδύσουν σε νέες ναυπηγήσεις παρότι υπάρχει τεχνολογική αβεβαιότητα για τα εναλλακτικά καύσιμα.

Για να αποφευχθεί ο κίνδυνος περικοπής δρομολογίων και αποδιοργάνωσης της νησιωτικής συνδεσιμότητας, η μελέτη προτείνει την αντιμετώπιση της ακτοπλοΐας ως υποδομής εθνικής σημασίας. Μεταξύ άλλων, προτείνεται η σύσταση εθνικού ταμείου πράσινης ακτοπλοΐας, η αξιοποίηση εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων, η αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών και η δημιουργία ενός σταθερού θεσμικού πλαισίου.

Παράλληλα, η XRTC σκιαγραφεί τρία διαφορετικά σενάρια για την πορεία της αγοράς την περίοδο 2027-2035. Στο αισιόδοξο σενάριο, η οικονομική σταθερότητα και η ταχεία απορρόφηση των χρηματοδοτικών πόρων οδηγούν σε επιτάχυνση των ναυπηγήσεων και ανάδειξη της Ελλάδας σε ευρωπαϊκό πρότυπο πράσινης ναυτιλίας. Στο βασικό και πιο πιθανό σενάριο, η αγορά αναπτύσσεται με ήπιους ρυθμούς, οι επενδύσεις γίνονται σταδιακά και η συγκέντρωση του κλάδου συνεχίζεται μέσω συγχωνεύσεων. Τέλος, στο δυσμενές σενάριο, η παράταση της διεθνούς αστάθειας και η ακριβή ενέργεια επιβραδύνουν την ανανέωση του στόλου, απειλώντας τις μικρότερες επιχειρήσεις και τη συνδεσιμότητα των νησιών.