Δημήτρης Τάρλοου: «Ο Βυσσινόκηπος είναι η ίδια η ζωή – Ανθίζει, αλλά κρατάει λίγο»

Με αφορμή το νέο του σκηνοθετικό εγχείρημα πάνω στον «Βυσσινόκηπο» του Άντον Τσέχοφ, ο Δημήτρης Τάρλοου καταθέτει μια βαθιά υπαρξιακή, διονυσιακή ανάγνωση του κλασικού αριστουργήματος. Μακριά από επιφανειακές απόπειρες εκσυγχρονισμού, ο έμπειρος σκηνοθέτης επιλέγει να φωτίσει την καθολική δύναμη του έργου, συνδέοντάς το με την ίδια τη φύση της ανθρώπινης εμπειρίας που «ανθίζει, μυρίζει εξαίσια, αλλά κρατάει λίγο».

Η προσωπική απώλεια και η κατάφαση στην ύπαρξη

Για τον Δημήτρη Τάρλοου, η προσέγγιση ενός κλασικού κειμένου δεν απαιτεί βεβιασμένη επικαιροποίηση, καθώς η διαχρονικότητα εμπεριέχεται στον ίδιο τον πυρήνα του. «Αυτό που χρειάζεται είναι να βρούμε τι από όσα συνέβαινε τότε συμβαίνει και τώρα και πώς», σημειώνει χαρακτηριστικά. Ωστόσο, η αφετηρία για τη συγκεκριμένη σκηνοθεσία υπήρξε πρωτίστως εσωτερική, λειτουργώντας ως απόηχος της απώλειας της μητέρας του, Μαρίνας Καραγάτση, πριν από δύο χρόνια.

Ανακαλώντας τη μορφή της, ο σκηνοθέτης υπογραμμίζει τη διαρκή συνύπαρξη της ηδονής και της οδύνης, περιγράφοντας μια προσωπικότητα που εξέφραζε την απόλυτη κατάφαση στη ζωή, παρά τις όποιες αντιφάσεις και δυσθυμίες της. Αυτή ακριβώς τη «ζωική» και καταφατική ορμή εντοπίζει και στον Άντον Τσέχοφ, απορρίπτοντας την εικόνα ενός μονοδιάστατα μελαγχολικού δημιουργού. Στο επίκεντρο της παράστασης τοποθετείται ένας Τσέχοφ διονυσιακός, όπου το πένθος δεν γεννά την παραίτηση, αλλά εντείνει την ανάγκη για ζωή.

«Να γελάς κλαίγοντας»: Η σκηνική αναζήτηση της αλήθειας

Στο ιστορικό ερώτημα γύρω από το αν ο «Βυσσινόκηπος» αποτελεί κωμωδία –όπως επέμενε ο ίδιος ο συγγραφέας το 1903– ή δράμα –όπως τον ερμήνευσε ο Κονσταντίν Στανισλάβσκι το 1904–, ο Τάρλοου εστιάζει στην ουσία της σκηνικής πράξης. Ζητούμενο δεν είναι η δογματική συμφωνία με κάποια πλευρά, αλλά η παραγωγή αυθεντικού συναισθήματος, εκεί όπου το γέλιο και το δάκρυ εναλλάσσονται απρόσκοπτα.

Ο σκηνικός χώρος, τον οποίο υπογράφει η Εύα Μανιδάκη, κυριαρχείται από το υδάτινο στοιχείο. Ο χρόνος δεν αντιμετωπίζεται ως μέσο ωρίμανσης αλλά ως ποτάμι που εισβάλλει ορμητικά, κατακερματίζοντας τις βεβαιότητες των προσώπων. Μέσα σε αυτό το ρευστό τοπίο, οι ήρωες πασχίζουν να κρατηθούν από «νησίδες μνήμης», αναζητώντας σταθερότητα σε έναν κόσμο που αποσυντίθεται.

Η ψευδαίσθηση της κτήσης και το βάρος του παρελθόντος

Στον ρόλο της Λιουμπόφ Αντρέγεβνα Ρανέφσκαγια, η Αλεξία Καλτσίκη ενσαρκώνει μια ηρωίδα που δεν κατέχει απλώς το κτήμα, αλλά ταυτίζεται απόλυτα με αυτό. Η επιστροφή της αποτελεί μια αναδρομή στην παιδική ηλικία, μια αγωνιώδη διαπραγμάτευση με το απώτερο παρελθόν, την ώρα που ο κόσμος της βγαίνει σε πλειστηριασμό λόγω χρεών.

Στον αντίποδα, ο Λοπάχιν, τον οποίο υποδύεται ο Γιώργος Κισσανδράκης, αγοράζει το κτήμα καταστρέφοντας ό,τι έθρεψε τη γυναίκα που κάποτε του πρόσφερε στοργή. Η πράξη του θέτει ευθέως το ερώτημα εάν πρόκειται για έναν ουσιαστικό θρίαμβο ή για μια πύρρειο νίκη. Όπως συμπεραίνει ο Δημήτρης Τάρλοου, το έργο οδηγεί στην οδυνηρή αλλά λυτρωτική συνειδητοποίηση ότι τίποτε από όσα θεωρούμε δεδομένα δεν μας ανήκει στην πραγματικότητα.