Αρκτική: Πώς οι παγετώνες απελευθερώνουν αρχαίο μεθάνιο στην ατμόσφαιρα – Τι αποκαλύπτει νέα μελέτη

Έναν άγνωστο μέχρι σήμερα φυσικό μηχανισμό απελευθέρωσης ισχυρών αερίων του θερμοκηπίου φέρνει στο φως νέα επιστημονική έρευνα στην Αρκτική. Σύμφωνα με τα ευρήματα των ερευνητών, τα ποτάμια που τροφοδοτούνται από το λιώσιμο των παγετώνων στο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ μεταφέρουν σημαντικές ποσότητες αρχαίου μεθανίου, το οποίο διαφεύγει απευθείας στην ατμόσφαιρα, ενισχύοντας τους φόβους για νέους κλιματικούς βρόχους ανάδρασης.

Η γεωλογική προέλευση του αερίου και τα ευρήματα στα ποτάμια

Η επιστημονική ομάδα πραγματοποίησε την πιο εκτεταμένη αξιολόγηση που έχει γίνει μέχρι σήμερα στην περιοχή, συλλέγοντας 148 δείγματα νερού από 19 παγετωνικά ποτάμια στο κεντρικό Σβάλμπαρντ. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όλα ανεξαιρέτως τα ποτάμια περιείχαν συγκεντρώσεις μεθανίου υψηλότερες από τα αναμενόμενα επίπεδα ισορροπίας με την ατμόσφαιρα, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 425 φορές πάνω από το φυσιολογικό.

Σε αντίθεση με τη Γροιλανδία, όπου το μεθάνιο παράγεται κυρίως από μικροβιακή δραστηριότητα κάτω από τους πάγους, στο Σβάλμπαρντ το αέριο έχει αρχαία γεωλογική προέλευση. Όπως επισημαίνει η συν-συγγραφέας της μελέτης, Σίλγια Βάλερ, τα υποκείμενα στρώματα σχιστόλιθου είναι πλούσια σε οργανικό άνθρακα, ο οποίος υπό την επίδραση θερμότητας και πίεσης επί εκατομμύρια χρόνια μετατράπηκε σε μεθάνιο. Η παρουσία συγγενικών υδρογονανθράκων, όπως το αιθάνιο και το προπάνιο, επιβεβαίωσε τη γεωλογική πηγή των εκπομπών.

Ο καθοριστικός ρόλος της βάσης των παγετώνων

Η διαδικασία απελευθέρωσης συνδέεται άμεσα με τη φυσική κατάσταση και τη δομή των ίδιων των παγετώνων. Το νερό από το λιώσιμο της επιφάνειας διεισδύει μέσω ρωγμών και φτάνει στη βάση των πάγων, όπου έρχεται σε επαφή με τα πετρώματα και παρασύρει τα εγκλωβισμένα αέρια προς τα ποτάμια.

Με τη χρήση ραντάρ διείσδυσης εδάφους, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι παγετώνες με θερμή, αποψυγμένη και υγρή βάση λειτουργούν ως εξαιρετικά αποτελεσματικοί αγωγοί για τη διοχέτευση του μεθανίου. Αντίθετα, όπου ο πάγος παραμένει παγωμένος πάνω στα πετρώματα, η διαφυγή του αερίου περιορίζεται σημαντικά. Όπως εξηγεί ο ερευνητής Λέοναρντ Μάγκερλ, η θερμοκρασία στον πυθμένα του παγετώνα αποτελεί το κλειδί για να κατανοηθεί πού και πότε σημειώνονται οι μεγαλύτερες εκπομπές.

Επιπτώσεις για το κλίμα και ευρύτερες προεκτάσεις

Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι οι χερσαίοι παγετώνες του Σβάλμπαρντ διοχετεύουν στην ατμόσφαιρα από 182 έως 368 τόνους μεθανίου ετησίως μόνο μέσω των νερών τήξης. Παρότι οι ποσότητες αυτές παραμένουν μικρές συγκριτικά με τις ανθρωπογενείς εκπομπές από ορυκτά καύσιμα και γεωργία, η σημασία του φαινομένου είναι κρίσιμη.

Το φαινόμενο αυτό αναδεικνύει μια υποτιμημένη πηγή εκπομπών που ενδέχεται να λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο σε άλλες παγωμένες περιοχές του πλανήτη, όπως τα Ιμαλάια, η Ανταρκτική και ευρύτερα τμήματα της Αρκτικής. Καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη επιταχύνει το λιώσιμο των πάγων, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι περισσότερες αποθήκες αρχαίου άνθρακα θα μπορούσαν να εκτεθούν, τροφοδοτώντας περαιτέρω την κλιματική αλλαγή.