Έξυπνοι μετρητές ρεύματος: Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο «κλειδώνει» την υποχρεωτική εγκατάσταση – Τι ισχύει για την Ελλάδα

Μία καθοριστική απόφαση για το μέλλον της διαχείρισης ηλεκτρικής ενέργειας και τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό των δικτύων στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξέδωσε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ). Σύμφωνα με την κρίση του ευρωπαϊκού δικαστικού οργάνου, οι καταναλωτές δεν έχουν αυτόματο δικαίωμα να αρνηθούν την αντικατάσταση του παλαιού ρολογιού και να απαιτήσουν τη διατήρηση συμβατικού μετρητή, εφόσον ο αρμόδιος διαχειριστής υλοποιεί πρόγραμμα συστηματικής εγκατάστασης έξυπνων συστημάτων μέτρησης.

Η απόφαση εκδόθηκε στο πλαίσιο της υπόθεσης C-468/24, η οποία ξεκίνησε από δικαστική διαμάχη στην Αυστρία, όταν οικιακός καταναλωτής προσέφυγε στη Δικαιοσύνη απαιτώντας να μη συνδεθεί με έξυπνο μετρητή. Το αυστριακό δικαστήριο απηύθυνε προδικαστικό ερώτημα στο ΔΕΕ σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 22 της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2019/944.

Το σκεπτικό της ευρωπαϊκής απόφασης

Το Δικαστήριο ξεκαθάρισε ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία, αν και προβλέπει τη διασφάλιση συμβατικών μετρητών για όσους πολίτες δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στο νέο καθεστώς, δεν θεμελιώνει ατομικό δικαίωμα επιλογής υπέρ του αναλογικού εξοπλισμού. Όταν ένα κράτος μέλος ή ένας διαχειριστής δικτύου εφαρμόζει ένα συντεταγμένο σχέδιο μαζικής μετάβασης στην ψηφιακή εποχή, η άρνηση ενός πελάτη δεν δεσμεύει νομικά την επιχείρηση διανομής.

Παράλληλα, η απόφαση διευκρινίζει ότι το δικαίωμα εξαίρεσης δεν πηγάζει από την κοινοτική οδηγία, χωρίς ωστόσο να απαγορεύεται στις εθνικές νομοθεσίες να προβλέψουν ειδικές ρυθμίσεις, εφόσον το επιθυμούν. Το δεδικασμένο αυτό δημιουργεί ένα σταθερό ευρωπαϊκό πλαίσιο, επιταχύνοντας τις επενδύσεις που απαιτούνται για την ενεργειακή μετάβαση και τη διαχείριση φορτίων σε πραγματικό χρόνο.

Το μεγάλο πλάνο του ΔΕΔΔΗΕ στην Ελλάδα έως το 2030

Η εξέλιξη αυτή αποκτά άμεση βαρύτητα για την εγχώρια αγορά ενέργειας, καθώς ο ΔΕΔΔΗΕ βρίσκεται ήδη στη φάση υλοποίησης ενός γιγαντιαίου έργου εκσυγχρονισμού. Ο διαχειριστής έχει προχωρήσει στην προμήθεια 2.760.000 έξυπνων μετρητών νέας γενιάς, οι οποίοι θα συνοδεύονται από ένα κεντρικό ψηφιακό σύστημα τηλεμέτρησης και διαχείρισης δεδομένων. Στόχος του προγράμματος είναι η καθολική αντικατάσταση των παλαιών επαγωγικών μετρητών σε ολόκληρη τη χώρα μέχρι το 2030.

Η νέα τεχνολογία προσφέρει ακριβέστερη καταγραφή χωρίς την ανάγκη φυσικής καταμέτρησης, δυνατότητα εφαρμογής δυναμικών τιμολογίων πολλαπλών ζωνών, ταχύτερο εντοπισμό βλαβών και άμεσο περιορισμό των ρευματοκλοπών, προς όφελος του συνόλου των καταναλωτών.

Ιδιωτικότητα και διαχείριση προσωπικών δεδομένων

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στο κρίσιμο ζήτημα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων. Το δικαστήριο αποσύνδεσε τη φυσική εγκατάσταση του μετρητή από τη νομιμότητα επεξεργασίας των δεδομένων, επισημαίνοντας ότι οι διαχειριστές οφείλουν να συμμορφώνονται αυστηρά με τους κανόνες του ευρωπαϊκού πλαισίου απορρήτου (GDPR).

Όπως διαβεβαιώνει ο ΔΕΔΔΗΕ, οι ψηφιακοί μετρητές καταγράφουν αποκλειστικά το μέγεθος της ηλεκτρικής κατανάλωσης σε τακτά χρονικά διαστήματα και δεν συλλέγουν κανένα στοιχείο σχετικά με τις επιμέρους οικιακές συσκευές, τις προσωπικές συνήθειες ή την ταυτότητα των ενοίκων. Οι μετρήσεις μεταδίδονται κρυπτογραφημένα και αξιοποιούνται αμιγώς για την τιμολόγηση και τη λειτουργία της παροχής.