Έκρηξη στην Πλάκα: Γιατί η κατάρρευση του κτιρίου εκμηδένισε τις πιθανότητες επιβίωσης – Η ανάλυση του Ευθύμιου Λέκκα

Σοκ και βαθύ προβληματισμό έχει προκαλέσει η φονική έκρηξη που σημειώθηκε στην ιστορική συνοικία της Πλάκας, οδηγώντας στην ολοσχερή ισοπέδωση κτιρίου και στον τραγικό θάνατο των ενοίκων του. Τα αίτια της τραγωδίας βρίσκονται υπό διερεύνηση, ωστόσο η σφοδρότητα του συμβάντος και η άμεση κατάρρευση της κατασκευής δεν άφησαν κανένα περιθώριο αντίδρασης ή επιβίωσης σε όσους βρίσκονταν στο εσωτερικό.

Ο μηχανισμός της κατάρρευσης και η μηδενική επιβιωσιμότητα

Μιλώντας για τα αίτια που οδήγησαν στη μοιραία έκβαση, ο καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών, καθώς και πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ), Ευθύμιος Λέκκας, εξήγησε με επιστημονική ακρίβεια τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώθηκε η καταστροφή. Σύμφωνα με τον κ. Λέκκα, το ωστικό κύμα της έκρηξης προκάλεσε άμεση ρήξη στα φέροντα στοιχεία του κτιρίου, με αποτέλεσμα την κατακόρυφη πτώση των ορόφων.

Όπως επεσήμανε, όταν λαμβάνει χώρα μια τέτοιου τύπου κατάρρευση —γνωστή και ως κατάρρευση τύπου «pancake»— οι πλάκες και τα βαριά δομικά υλικά συμπιέζονται σε μηδενικό όγκο. Το γεγονός αυτό εκμηδενίζει τη δημιουργία των λεγόμενων «τριγώνων ζωής» (κενών χώρων όπου μπορεί να εγκλωβιστεί και να αναπνεύσει ένας άνθρωπος), καθιστώντας τις πιθανότητες επιβίωσης πρακτικά ανύπαρκτες από τα πρώτα κιόλας δευτερόλεπτα.

Η δομική τρωτότητα των παλαιών κτιρίων στην Αθήνα

Το τραγικό συμβάν φέρνει εκ νέου στο προσκήνιο το κρίσιμο ζήτημα της δομικής τρωτότητας που χαρακτηρίζει το γερασμένο κτιριακό απόθεμα στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας. Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ υπογράμμισε ότι τα κτίρια παλαιότερων δεκαετιών, κατασκευασμένα κυρίως με φέρουσα τοιχοποιία, πέτρα ή ασθενή συνδετικά υλικά και ξύλινα πατώματα, στερούνται της πλαστιμότητας και της συνεκτικότητας που προσφέρει το σύγχρονο οπλισμένο σκυρόδεμα.

Σε περιπτώσεις εσωτερικής έκρηξης, η πίεση που ασκείται στους τοίχους ωθεί τα δομικά στοιχεία προς τα έξω, αφαιρώντας τη στήριξη της οροφής και επιφέροντας ακαριαία γενική κατάρρευση. Σε αντίθεση με τις σύγχρονες αντισεισμικές κατασκευές, οι παραδοσιακές αυτές οικίες δεν διαθέτουν εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς φορτίων όταν αστοχήσει ένας κεντρικός τοίχος.

Επιτακτική η ανάγκη ελέγχων στο αστικό περιβάλλον

Η τραγωδία στην Πλάκα λειτουργεί ως έντονο καμπανάκι κινδύνου για την ασφάλεια των πολιτών στις πυκνοδομημένες ιστορικές περιοχές. Ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτείται άμεση χαρτογράφηση και συστηματικός προληπτικός έλεγχος των παλαιών κτισμάτων, καθώς και αυστηρή τήρηση των κανονισμών ασφαλείας στις εγκαταστάσεις παροχής ενέργειας και θέρμανσης. Η πρόληψη και η έγκαιρη συντήρηση παραμένουν η μοναδική ουσιαστική ασπίδα προστασίας απέναντι σε ανάλογα καταστροφικά συμβάντα στο μέλλον.