Ψηφιακή κατασκοπεία μέσω online διαφημίσεων: Στο στόχαστρο το Starlink και η Ελλάδα

Μια ιδιαίτερα ανησυχητική πτυχή της ψηφιακής παρακολούθησης φέρνει στο φως νέα έρευνα της εταιρείας TrendAI. Σύμφωνα με τα ευρήματα, ο μηχανισμός των προγραμματικών διαδικτυακών διαφημίσεων αξιοποιείται από εταιρεία με έδρα το Ισραήλ όχι για εμπορικούς σκοπούς, αλλά ως προηγμένο εργαλείο εντοπισμού, παρακολούθησης και κατάρτισης προφίλ χρηστών, εστιάζοντας έντονα σε συνδέσεις του δορυφορικού δικτύου Starlink.

Ο μηχανισμός Real-Time Bidding ως όπλο παρακολούθησης

Η αποκάλυψη επικεντρώνεται σε έναν φορέα που καταγράφεται με την κωδική ονομασία SHADOW-EARTH-79. Η συγκεκριμένη οντότητα εκμεταλλεύεται τις δημοπρασίες διαφημίσεων σε πραγματικό χρόνο (Real-Time Bidding – RTB). Πρόκειται για την αυτοματοποιημένη διαδικασία που εκτελείται μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου κάθε φορά που ένας χρήστης επισκέπτεται μια ιστοσελίδα ή ανοίγει μια εφαρμογή, προκειμένου να αποφασιστεί ποια διαφήμιση θα προβληθεί.

Στο πλαίσιο αυτών των δημοπρασιών, ευαίσθητα δεδομένα της συσκευής, τεχνικά χαρακτηριστικά, η διεύθυνση IP και η γεωγραφική τοποθεσία διαμοιράζονται σε δεκάδες υποψήφιους αγοραστές διαφημιστικού χώρου. Συνδυάζοντας αυτά τα στοιχεία, το SHADOW-EARTH-79 ήταν σε θέση να αποανωνυμοποιεί χρήστες και να δημιουργεί εξαιρετικά ακριβή ψηφιακά προφίλ, ακόμη και χωρίς ο τελικός χρήστης να αλληλεπιδράσει ποτέ με κάποιο διαφημιστικό μήνυμα.

Η στόχευση στο δίκτυο Starlink και τα δεδομένα για την Ελλάδα

Η συμπεριφορά του εν λόγω αγοραστή απείχε παρασάγγας από μια συνήθη εμπορική καμπάνια. Η οντότητα κατέγραψε κυρίαρχα ποσοστά σε 49 χώρες, ενώ είχε έντονη παρουσία σε εμπόλεμες ζώνες και περιοχές υπό διεθνείς κυρώσεις, όπως η Συρία, η Λιβύη, η Υεμένη και το Νότιο Σουδάν, όπου η νόμιμη διαφημιστική αγορά είναι πρακτικά ανύπαρκτη.

Το πιο κρίσιμο στοιχείο αφορά τις συνδέσεις μέσω του δορυφορικού ίντερνετ Starlink. Η συγκεκριμένη υποδομή αποτελεί συχνά τη μοναδική οδό επικοινωνίας σε ζώνες συγκρούσεων ή απομακρυσμένες περιοχές. Στο δίκτυο της Starlink, το SHADOW-EARTH-79 συγκέντρωσε το 12,9% των διαφημιστικών εμφανίσεων του δείγματος –ποσοστό πενταπλάσιο του μέσου όρου του– κερδίζοντας την πρώτη θέση σε 105 χώρες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία για την Ελλάδα. Στο δείγμα της έρευνας καταγράφηκαν 341 δημοπρασίες διαφημίσεων σε ελληνικές συνδέσεις Starlink, με το SHADOW-EARTH-79 να επικρατεί στις 278 από αυτές, σημειώνοντας ποσοστό 81,5%. Αν και τα δεδομένα δεν αποδεικνύουν στοχευμένη παρακολούθηση συγκεκριμένων Ελλήνων πολιτών, αποτυπώνουν την εξαιρετικά επιθετική διάθεση απόκτησης δεδομένων κάθε φορά που εντοπιζόταν εγχώρια δορυφορική σύνδεση.

Κυβερνοεπιτήρηση πίσω από τον διαφημιστικό κώδικα

Η τεχνική ανάλυση του κώδικα και των υποδομών του SHADOW-EARTH-79 μέσω εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης επιβεβαίωσε τις υποψίες των ειδικών. Εντοπίστηκαν εργαλεία αποανωνυμοποίησης (de-anonymization), δυνατότητες εισαγωγής εξωτερικών scripts και μηχανισμοί ταυτοποίησης φυσικών προσώπων πίσω από τις διευθύνσεις IP, παραπέμποντας ευθέως σε πλατφόρμα κυβερνοεπιτήρησης (cyber-surveillance).

Το ζήτημα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο καθώς τα συμβατικά μέτρα προστασίας αποδεικνύονται ανεπαρκή. Ακόμη κι αν ένας χρήστης διαθέτει λογισμικό παρεμπόδισης διαφημίσεων (ad blocker), η δημοπρασία RTB εκτελείται στο παρασκήνιο πριν από την τελική προβολή, με αποτέλεσμα η διαρροή των τεχνικών δεδομένων να έχει ήδη συντελεστεί.